Sáng 21/11/2026, hàng trăm đại biểu Quốc hội cùng bấm nút biểu quyết, và ba đạo luật thuộc lĩnh vực y tế được thông qua. Nhưng với người đang cầm thẻ BHYT, người có con nhỏ, hay người từng nghĩ đến chuyện đăng ký hiến mô, hiến tạng, câu hỏi nảy ra ngay sau đó lại rất đời thường: vậy từ bao giờ áp dụng, và mình có phải làm gì khác không?
Câu trả lời cần chia làm hai phần: những điều đã được Bộ Y tế và Quốc hội nêu rõ khi giải trình, và những điều phải chờ văn bản luật chính thức cùng các hướng dẫn kèm theo. Hãy tách hai phần ấy ra, để không hiểu sớm hơn những gì luật thực sự nói.
- Quốc hội đã thông qua 3 luật: Luật sửa đổi 6 luật (Trẻ em, Người khuyết tật, Khám bệnh, chữa bệnh, Dược, Người cao tuổi, Bảo hiểm y tế); Luật sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
- Các mốc hiệu lực đã được báo chí nêu cho từng luật khác nhau, xa nhất là 01/01/2028 (xem mục Mốc thời gian).
- Nhiều chi tiết cụ thể (mức hưởng, điều kiện, thủ tục) còn nằm ở nghị định, thông tư hướng dẫn chưa ban hành.
Ba đạo luật được thông qua: nhìn nhanh
Ba luật này đi vào những phần rất khác nhau của đời sống, từ chuyện khám bệnh hằng ngày đến chuyện hiến tạng. Thẻ dưới đây tóm tắt những gì đã được nêu rõ.
Luật sửa đổi 6 luật y tế – xã hội
Chỉnh Luật Trẻ em, Người khuyết tật, Khám bệnh, chữa bệnh, Dược, Người cao tuổi và Bảo hiểm y tế; gắn với việc sắp xếp bộ máy theo chính quyền địa phương 2 cấp.
Hiệu lực: chờ đối chiếu với văn bản chính thức.
Luật sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá
Đưa thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine và shisha vào diện cấm; siết trưng bày, tiếp thị, bán cho người dưới 18 tuổi.
Hiệu lực: từ 01/07/2027 (một số quy định từ 01/03/2027 và 01/01/2028).
Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi)
Thêm hiến sau chết tuần hoàn, tăng danh mục hành vi bị cấm từ 10 lên 29, siết điều kiện hiến khi còn sống.
Hiệu lực: từ 01/01/2028.
Mốc thời gian đã được nêu
- 21/11/2026 – Quốc hội biểu quyết thông qua cả ba luật.
- 01/03/2027 – Một số quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (về chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp) bắt đầu áp dụng.
- 01/07/2027 – Luật sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá có hiệu lực.
- 01/01/2028 – Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) có hiệu lực; một số quy định về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật của luật thuốc lá cũng áp dụng từ mốc này.
- 31/12/2028 – Cơ sở dữ liệu quản lý mô, bộ phận cơ thể người phải hoàn thành và vận hành.

Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người: điều đã rõ
Đây là đạo luật được xã hội quan tâm nhiều nhất, vì gắn với cả tình thương của cha mẹ lẫn sinh mạng người đang chờ ghép. Theo giải trình của Bộ trưởng Bộ Y tế, nguyên tắc xuyên suốt là tự nguyện: mở rộng cơ hội hiến để cứu người nhưng không đánh đổi sự an toàn và quyền lợi của người hiến.
Chỉ người từ đủ 18 tuổi mới được đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể hoặc hiến xác. Đề xuất cho người dưới 18 tuổi đăng ký đã được bỏ.
Cấm lấy mô không tái sinh và bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi để ghép cho người khác. Chỉ giữ một ngoại lệ hẹp: hiến mô tái sinh (như tế bào gốc tạo máu) cho anh, chị, em ruột mắc một số bệnh máu nặng, kèm nhiều điều kiện nghiêm ngặt.
Bổ sung hiến sau khi chết tuần hoàn, bên cạnh chết não. Gia đình, người đại diện vẫn có quyền quyết định và quyền từ chối.
Hiến cho người không phải thành viên gia đình: từ đủ 25 tuổi. Người từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến cho thành viên gia đình. Hiến giữa vợ chồng phải đủ thời gian kết hôn tối thiểu (do Chính phủ quy định).
Tăng từ 10 lên 29: mua bán, môi giới, dụ dỗ, ép buộc, lợi dụng quan hệ nuôi con nuôi hoặc giám hộ, đưa người ra nước ngoài mua bán bộ phận cơ thể...
Người hiến được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe, tâm lý. Việc lấy bộ phận chỉ làm khi Hội đồng tư vấn đồng ý bằng văn bản; công an, UBND tham gia xác minh nhân thân.
Điều phối ghép thống nhất toàn quốc qua cơ sở dữ liệu; thông tin người hiến và người nhận được mã hóa, công bố phải ẩn danh.
Lấy ngày 20/05 hằng năm làm Ngày Tri ân người hiến mô, bộ phận cơ thể; có chính sách chăm sóc sức khỏe, khám định kỳ cho người đã hiến.
Một điểm hay bị hiểu nhầm: đăng ký hiến không có nghĩa là đương nhiên đủ điều kiện hiến. Người đăng ký, người đại diện hoặc cha mẹ đẻ có quyền từ chối ở bất kỳ thời điểm nào, và khi có biểu hiện không đồng thuận thì không được tiến hành lấy.
So với luật hiện hành năm 2006, điều gì thay đổi?
Luật hiện hành là Luật số 75/2006/QH11. Một vài quy định của luật này được giữ lại tinh thần, vài quy định được thay đổi rõ. Bảng dưới chỉ so những điểm đã có thông tin từ cả hai phía.
| Nội dung | Luật hiện hành (2006) | Luật mới đã thông qua |
|---|---|---|
| Hành vi bị nghiêm cấm | 10 hành vi (Điều 11) | 29 hành vi |
| Tuổi đăng ký hiến | Từ đủ 18 tuổi (Điều 5) | Giữ từ đủ 18 tuổi; không mở rộng cho người dưới 18 |
| Hiến sau khi chết | Có quy định hiến mô, bộ phận sau khi chết, trong đó có xác định chết não | Thêm trường hợp chết tuần hoàn, có hội đồng xác định độc lập |
| Hiến cho người ngoài gia đình | Không phân biệt theo nhóm tuổi trong Điều 5 | Từ đủ 25 tuổi; 18 đến dưới 25 tuổi chỉ hiến cho thành viên gia đình |
| Hội đồng tư vấn | Hội đồng tối thiểu 5 người gồm chuyên gia y tế, pháp luật, tâm lý (Điều 15) | Giữ hội đồng gồm chuyên gia y tế, pháp luật, tâm lý; thành viên không tham gia lấy, ghép ca đó |
| Ngày tôn vinh người hiến | Có chính sách tôn vinh (Điều 10) | Quy định Ngày Tri ân 20/05 hằng năm |

Luật sửa 6 luật: những thay đổi đã được nêu
Luật này vừa chỉnh nhiều nội dung kỹ thuật về bộ máy, thẩm quyền, vừa có vài điểm người dân sẽ cảm nhận được khi đi khám.
Quỹ BHYT thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh tại các cơ sở thuộc cấp khám chữa bệnh ban đầu như trạm y tế, cơ sở có phạm vi chuyên môn về y học gia đình, phòng khám quân - dân y và một số cơ sở khác theo quy định. Bổ sung mức hưởng 100% chi phí ngoại trú tại một số phòng khám của Nhà nước ở nông thôn, vùng khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
Điều chỉnh thẩm quyền cấp giấy phép hành nghề và giấy phép hoạt động giữa Bộ Y tế, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và cơ quan chuyên môn về y tế cấp tỉnh. Nhà hộ sinh, trạm y tế xã và một số phòng khám ở vùng khó khăn được bố trí giường lưu theo dõi tối đa 72 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng.
Bổ sung quy định về công bố giá bán buôn dự kiến, sinh phẩm tham chiếu và sinh phẩm tương tự; cấm kinh doanh thuốc qua thương mại điện tử ngoài trường hợp được phép, và cấm bán thuốc qua livestream.
Người từ đủ 75 tuổi trở lên được ưu tiên khám bệnh, chữa bệnh. Bổ sung các loại hình cơ sở chăm sóc và chính sách ưu đãi cho tổ chức, cá nhân đầu tư theo hướng xã hội hóa.
Dịch vụ bảo vệ trẻ em chuyển sang hướng quản lý sau (hậu kiểm), vẫn phải tuân thủ quy trình chuyên môn và quy chuẩn kỹ thuật. Làm rõ trách nhiệm tiếp nhận, xử lý thông tin trẻ em bị xâm hại.
Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ quản lý nhà nước về công tác người khuyết tật. Hội đồng cấp xã xác định mức độ khuyết tật; khi không thống nhất hoặc bị cho là thiếu khách quan thì Hội đồng Giám định y khoa thực hiện.
Với người đang khám BHYT tại Khánh Hòa, những chữ như “y học gia đình” hay “phòng khám của Nhà nước” sẽ cần được hướng dẫn cụ thể: cơ sở nào thuộc nhóm hưởng 100%, từ ngày nào. Cho đến khi có văn bản hướng dẫn, chưa nên suy luận về từng cơ sở cụ thể. Bạn có thể xem cách dùng thẻ BHYT hiện nay tại trang Khám bệnh BHYT và danh sách cơ sở ở bài tra cứu cơ sở khám chữa bệnh BHYT Khánh Hòa.
Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá: những gì đã nêu
Luật sửa đổi đưa các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới vào diện quản lý theo hướng cấm toàn diện, nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất là phụ nữ và trẻ em.
Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha và thiết bị, nguyên liệu chuyên dụng: cấm sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, xuất nhập khẩu và sử dụng.
Cấm trưng bày thuốc lá, bao bì, hình ảnh, nhãn hiệu tại điểm bán và trên môi trường điện tử (trừ trường hợp Chính phủ quy định); cấm tiếp thị trực tiếp và tiếp thị liên kết trên thương mại điện tử.
Cơ sở bán lẻ không được bán thuốc lá nếu người mua không chứng minh được đủ 18 tuổi.
Những điều chưa biết, đang chờ văn bản
Đây là phần quan trọng nhất để không hiểu sớm hơn thực tế. Từ những gì đã công bố, các nội dung dưới đây chưa có chi tiết:
Thời gian kết hôn tối thiểu để vợ chồng hiến cho nhau: Chính phủ sẽ quy định.
Thủ tục đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký hiến: Chính phủ quy định chi tiết.
Danh sách cơ sở nào thuộc nhóm được quỹ BHYT thanh toán 100% theo luật mới.
Phương pháp xác định và thời điểm công bố giá thuốc, giá bán buôn dự kiến.
Các trường hợp ngoại lệ về trưng bày thuốc lá do Chính phủ quy định.
Cách cập nhật thẻ đăng ký hiến cũ lên cơ sở dữ liệu mới.
Bạn nên làm gì trong lúc chờ?
- Chưa cần đổi thói quen khám chữa bệnh. Thẻ BHYT và quy trình hiện hành vẫn áp dụng cho đến khi luật mới có hiệu lực.
- Nếu đã đăng ký hiến mô, hiến tạng theo luật cũ: theo thông tin của Bộ Y tế, thẻ đăng ký đã thực hiện theo luật hiện hành tiếp tục có giá trị và được cập nhật lên cơ sở dữ liệu mới.
- Nếu đang cân nhắc hiến: hãy trao đổi với gia đình trước. Luật nhấn mạnh gia đình có vai trò trong quyết định hiến sau khi chết.
- Nếu hút thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng: sản phẩm này sẽ nằm trong diện cấm theo luật mới. Nếu muốn bỏ thuốc, bác sĩ có thể tư vấn lộ trình phù hợp.
Nếu bạn muốn rà soát sức khỏe định kỳ cho cả gia đình, có thể tham khảo các gói khám tại Olympia.


Câu hỏi thường gặp
Tải văn bản và lộ trình các bài tiếp theo
Khi luật được ban hành chính thức, Olympia sẽ bổ sung đường dẫn tải văn bản và trích nguyên văn điều khoản. Tạm thời, bạn có thể tham khảo văn bản đang còn hiệu lực dưới đây.
Số 75/2006/QH11 ngày 29/11/2006 của Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 10 (luật hiện hành, sẽ được thay thế)
Những bài đã được lên kế hoạch khi có văn bản chính thức:
Luật hiến, ghép mô, tạng 2026: đọc từng điều khoản
Trích nguyên văn điều, khoản, so sánh với luật 2006.
Hiến tạng sau chết tuần hoàn: quy trình và quyền của gia đình
Giải thích tiêu chuẩn và vai trò hội đồng độc lập.
BHYT 100% tại cơ sở ban đầu: danh sách và cách áp dụng
Khi có hướng dẫn về cơ sở thuộc nhóm hưởng.
Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bị cấm: bỏ thuốc thế nào?
Bài y học thường thức về cai nghiện nicotine.
Luật Dược mới: mua thuốc online, livestream và giá thuốc
Hướng dẫn người dân mua thuốc an toàn.
Người cao tuổi từ 75 tuổi: quyền ưu tiên khám bệnh
Cách áp dụng khi đi khám.
Có thể bạn quan tâm
Nguồn tham khảo và người tư vấn
- Tuổi Trẻ, “Bộ Y tế làm rõ những nội dung lớn của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi)”, 21/11/2026: xem bài
- Tuổi Trẻ, “Quốc hội thông qua 3 luật thuộc lĩnh vực y tế”, 21/11/2026: xem bài
- Báo Tiền Phong, “Quốc hội thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác”, 21/11/2026: xem bài
- Sức khỏe & Đời sống, “Quốc hội thông qua luật sửa 6 luật, điều chỉnh loạt chính sách quan trọng về y tế, an sinh”, 21/11/2026: xem bài
- Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác số 75/2006/QH11 (luật hiện hành).
Tư vấn chuyên môn: ThS. QLYT Trần Hồng Hoan.
Bạn còn thắc mắc? Gửi câu hỏi cho Olympia
Chọn một câu gợi ý, sao chép rồi gửi qua Messenger hoặc Zalo.