El Niño là hiện tượng nước biển ở vùng trung tâm và đông xích đạo Thái Bình Dương ấm lên bất thường, kéo theo thay đổi về mưa và nhiệt độ ở nhiều nơi trên thế giới. Hiện tượng này đã hình thành từ tháng 6/2026. Đến ngày 10/9/2026, Trung tâm Dự báo Khí hậu Hoa Kỳ (NOAA CPC) cho biết khả năng xảy ra một đợt El Niño rất mạnh trong mùa thu – đông 2026-2027 là trên 90%.
Vì thế cụm từ "siêu El Niño" xuất hiện dày đặc trên báo chí. Tuy vậy, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) không dùng cách gọi này, và mức ảnh hưởng thật sự ở từng địa phương còn phụ thuộc nhiều yếu tố.
Với Việt Nam, các cơ quan dự báo trong nước cảnh báo nguy cơ thiếu mưa, nắng nóng, hạn hán và thiếu nước. Nam Trung Bộ, nơi có Khánh Hòa và Nha Trang, nằm trong nhóm khu vực được đề cập nhiều. Với người dân Nha Trang, hai việc đáng quan tâm nhất là nguồn nước cho mùa khô 2027 và sức khỏe khi nhiệt độ tăng. Bài viết này tách rõ đâu là quan trắc, đâu là dự báo, đâu là suy luận, rồi đưa ra hướng dẫn thực tế để bạn và gia đình chủ động.
Trả lời nhanh
- El Niño 2026 có mạnh không? Có khả năng rất mạnh. NOAA CPC (10/9/2026) nêu xác suất trên 90% cho một đợt El Niño rất mạnh trong mùa thu – đông 2026-2027. FORECAST
- Bao giờ đạt đỉnh? Cơ quan khí tượng thủy văn Việt Nam dự báo đỉnh khoảng tháng 11/2026 đến tháng 1/2027; hiện tượng có thể còn kéo dài sang mùa xuân 2027. FORECAST
- Việt Nam bị ảnh hưởng thế nào? Nguy cơ thiếu mưa, nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, tập trung ở ven biển Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. FORECAST
- Nha Trang có bị ảnh hưởng không? Có cơ sở để lưu ý, nhưng chưa tìm thấy dự báo El Niño riêng cho Nha Trang. Phần lớn nhận định là suy luận từ dự báo cho Nam Trung Bộ. ANALYSIS
- Sức khỏe bị ảnh hưởng ra sao? El Niño không trực tiếp gây bệnh; nguy cơ đến từ nắng nóng kéo dài: mất nước, kiệt sức vì nóng, sốc nhiệt, gánh nặng lên tim mạch, mất ngủ. RESEARCH
- Cần làm gì ngay? Uống đủ nước, tránh nắng giờ cao điểm, chú ý người già, trẻ nhỏ và người có bệnh nền, biết các dấu hiệu cần đi khám hoặc gọi cấp cứu 115.
- El Niño là gì?
- Vì sao El Niño 2026-2027 được quan tâm?
- "Siêu El Niño" có thật không?
- Con số 451.000 ca tử vong: đọc thế nào cho đúng?
- El Niño ảnh hưởng thời tiết Việt Nam
- Khánh Hòa và Nha Trang
- Ảnh hưởng đến sức khỏe
- Nhóm nguy cơ cao
- Cần làm gì để bảo vệ sức khỏe?
- Khi nào cần đi khám hoặc cấp cứu?
- Nha Trang có nóng hơn không?
- Câu hỏi thường gặp

Cách đọc các nhãn trong bài
FACT dữ liệu, quan sát đã xác nhận · FORECAST dự báo, có thể thay đổi khi có cập nhật · RESEARCH kết quả nghiên cứu · ANALYSIS phân tích, suy luận từ các nguồn nêu trong bài. Số liệu dự báo thay đổi theo từng bản tin, nên hãy xem ngày công bố đi kèm.
El Niño là gì?
El Niño là một pha của dao động khí hậu tự nhiên ENSO (El Niño – Dao động Nam) ở khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương. WMO mô tả El Niño là sự ấm lên của nhiệt độ mặt nước biển ở trung tâm và đông xích đạo Thái Bình Dương (WMO, 2/6/2026). FACT
Trong điều kiện bình thường, gió tín phong đẩy nước ấm về phía tây Thái Bình Dương, gần Indonesia và Philippines. Khi gió này yếu đi, khối nước ấm dịch chuyển về phía đông. Hệ quả là hoàn lưu khí quyển bị đổi hướng, làm mưa và nhiệt độ thay đổi ở nhiều khu vực, trong đó có Đông Nam Á.
El Niño hình thành và được xác định thế nào?
Các cơ quan khí hậu theo dõi nhiệt độ mặt nước biển ở vùng Niño-3.4. Theo Carbon Brief, khi chỉ số duy trì từ +0,5°C trở lên so với mức trung bình thì được xem là điều kiện El Niño (Carbon Brief). NOAA phân cấp cường độ theo chỉ số RONI: yếu từ 0,5 đến dưới 1,0°C; trung bình từ 1,0 đến dưới 1,5°C; mạnh từ 1,5 đến dưới 2,0°C; rất mạnh từ 2,0°C trở lên (NOAA CPC). FACT
El Niño khác La Niña như thế nào?
| Tiêu chí | El Niño | La Niña |
|---|---|---|
| Nhiệt độ nước biển vùng Niño-3.4 | Cao hơn trung bình | Thấp hơn trung bình |
| Xu hướng chung ở Đông Nam Á | Thường khô hơn, nguy cơ hạn hán và cháy rừng tăng (theo Carbon Brief, WMO) | Thường nhiều mưa hơn ở nhiều khu vực |
| Nhiệt độ toàn cầu | Có xu hướng làm nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng thêm sau vài tháng | Có xu hướng làm mát nhẹ |
Xu hướng chung không có nghĩa mọi nơi đều khô hoặc nóng như nhau. Mỗi đợt El Niño có đặc điểm riêng, và địa hình từng vùng làm kết quả khác nhau.
El Niño có phải nguyên nhân gây nóng lên toàn cầu không?
Không. Nóng lên toàn cầu chủ yếu do khí nhà kính. El Niño là biến động tự nhiên chồng lên xu hướng đó. Carbon Brief ước tính khi chỉ số Niño-3.4 lệch 1°C thì nhiệt độ trung bình toàn cầu thay đổi khoảng 0,1°C, với độ trễ 3 đến 6 tháng. RESEARCH
WMO cũng nêu hiện chưa có bằng chứng cho thấy biến đổi khí hậu làm El Niño xảy ra thường xuyên hơn hay mạnh hơn, nhưng nền nhiệt cao hơn có thể khuếch đại tác động của nó. FACT
El Niño kéo dài bao lâu và có nguy hiểm không?
Với đợt này, El Niño bắt đầu từ tháng 6/2026. Cơ quan dự báo Việt Nam cho rằng đỉnh rơi vào khoảng tháng 11/2026 đến tháng 1/2027 (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 22/7/2026), còn nghiên cứu của Climate Impact Lab dựa trên dự báo ECMWF cho rằng hiện tượng kéo dài đến mùa xuân bán cầu bắc 2027 (Climate Impact Lab). FORECAST
Bản thân El Niño là biến động của đại dương, không phải một bệnh dịch hay thiên tai đơn lẻ. Điều đáng lưu ý là các hệ quả của nó: hạn hán, nắng nóng, thiếu nước, và những tác động gián tiếp lên sức khỏe.
Vì sao El Niño 2026-2027 đang được quan tâm?
Có ba lý do chính: đợt này hình thành nhanh, dự báo có thể đạt cường độ rất cao, và Việt Nam nằm trong khu vực chịu tác động rõ về mưa và nguồn nước.
| Mốc | Diễn biến | Nguồn |
|---|---|---|
| 2/6/2026 | WMO nêu xác suất 80% xuất hiện El Niño trong tháng 6–8 và khoảng 90% duy trì ít nhất đến tháng 11 FORECAST | WMO |
| Tháng 7/2026 | Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố hai kịch bản rủi ro cho Việt Nam; xác suất El Niño kéo dài sang 2027 trên 95% FORECAST | Cổng thông tin KTTV |
| 10/9/2026 | NOAA CPC duy trì Cảnh báo El Niño; nêu xác suất trên 90% cho đợt rất mạnh mùa thu – đông 2026-2027 FORECAST | NOAA CPC |
| 19/9/2026 | Cơ quan dự báo Việt Nam cho biết El Niño đã đạt ngưỡng rất mạnh, chỉ số vào khoảng +2°C, và còn tiếp tục mạnh lên FACT | Tuổi Trẻ |
| 23/9/2026 | Climate Impact Lab công bố ước tính số ca tử vong do nhiệt liên quan El Niño RESEARCH | Climate Impact Lab |
Lưu ý: các cơ quan dùng chỉ số, chu kỳ cập nhật và ngày công bố khác nhau (chỉ số tuần, chỉ số 3 tháng), nên con số như +1,8°C hay +2°C có thể chênh nhau tùy thời điểm và cách tính. Đây không phải mâu thuẫn mà là khác biệt về phương pháp.
Về so sánh lịch sử, Carbon Brief ghi nhận đợt 2015-2016 đạt đỉnh chênh lệch nhiệt độ 2,75°C ở vùng Niño-3.4. Một chuyên gia dự báo Việt Nam cho rằng đây là đợt El Niño rất mạnh thứ sáu kể từ năm 1950 và có điều kiện gần giống giai đoạn 2015-2016, thời điểm gây thiếu nước và xâm nhập mặn nghiêm trọng (Tuổi Trẻ, 25/9/2026). ANALYSIS
“Siêu El Niño” có thật không?
Đây là cách gọi phổ biến trên báo chí, nhưng cần phân biệt ba lớp nghĩa khác nhau.
| Cách hiểu | Thực chất là gì | Cơ sở |
|---|---|---|
| Thuật ngữ khoa học chính thức | Không. WMO nêu rõ không dùng "super El Niño" vì không thuộc phân loại vận hành tiêu chuẩn. Carbon Brief gọi đây là thuật ngữ chưa được công nhận về mặt khoa học. | WMO, Carbon Brief |
| Cách gọi của truyền thông | Dùng để chỉ đợt El Niño đặc biệt mạnh, thường khi chỉ số vượt khoảng +2°C. Ví dụ Al Jazeera dùng mốc 2°C theo dữ liệu NOAA ngày 14/9/2026. | Al Jazeera |
| Thuật ngữ kỹ thuật tương ứng | "Rất mạnh" (very strong), tức RONI từ +2,0°C trở lên theo phân cấp của NOAA. | NOAA CPC |
Vậy "siêu El Niño" có xảy ra không? Nói chính xác hơn: các dự báo hiện nay cho thấy khả năng cao xảy ra một đợt El Niño ở mức "rất mạnh", và một số nhóm nghiên cứu như Climate Impact Lab dùng cụm "Super El Niño" trong báo cáo của họ. Đây là mô tả mức độ, không phải một danh mục khoa học riêng. ANALYSIS
Cường độ của El Niño cũng chưa nói hết tác động. Cùng một mức chỉ số, ảnh hưởng ở từng nơi có thể khác nhau, vì còn phụ thuộc gió mùa, địa hình và nền nhiệt.
Con số 451.000 ca tử vong do nhiệt: đọc thế nào cho đúng?
Nhiều tin tức nhắc đến con số "hơn 450.000 người có thể tử vong". Đây không phải số liệu đã xảy ra, và cũng không phải câu nói rằng El Niño sẽ khiến ngần ấy người chết. Dưới đây là những gì báo cáo gốc nêu.
Ước tính của Climate Impact Lab: những điều cần biết
- Ai công bố: Climate Impact Lab, nhóm nghiên cứu liên quan Đại học Chicago và UC Berkeley; các tác giả gồm Michael Greenstone, Tamma Carleton, Genevieve Maricle và Emily Grover-Kopec. Công bố ngày 23/9/2026.
- Loại thông tin: mô hình ước tính theo kịch bản, không phải số liệu thống kê tử vong thực tế. Nhóm dùng mối liên hệ giữa nhiệt độ và tử vong ở 24.378 vùng trên thế giới, áp vào dự báo nhiệt độ theo mùa (ECMWF SEAS5). RESEARCH
- Khoảng thời gian: 451.000 ca tử vong "tăng thêm" trong 9 tháng, từ tháng 6/2026 đến tháng 2/2027. Riêng 6 tháng tới (tháng 9/2026 đến tháng 2/2027) là 239.000 ± 11.000.
- "Tăng thêm" nghĩa là gì: so với cùng các tháng của một năm trung bình giai đoạn 1996-2025, nghĩa là số ca tăng so với mức nền, không phải tổng số ca tử vong do nắng nóng.
- Đông Nam Á: nhóm Philippines, Việt Nam, Thái Lan và Campuchia được gộp chung với ước tính 19.400 ca trong giai đoạn tháng 9/2026 đến tháng 2/2027. Báo cáo không công bố con số riêng cho Việt Nam.
- Tình trạng bình duyệt: nhóm cho biết phương pháp chi tiết sẽ được công bố trên tạp chí có bình duyệt; tại thời điểm công bố, báo cáo chưa qua bình duyệt.
- Giả định: ước tính phản ánh tác động tiềm năng khi chưa có thêm đầu tư thích ứng, và sẽ được cập nhật khi El Niño diễn tiến.
Cách hiểu hợp lý là: nếu dự báo nhiệt độ đúng và không có biện pháp thích ứng bổ sung, số ca tử vong liên quan nhiệt có thể cao hơn mức nền đáng kể. Con số này là lời nhắc về tầm quan trọng của phòng ngừa, không phải dự đoán chắc chắn. ANALYSIS
Vì báo cáo chưa qua bình duyệt và không tách riêng Việt Nam, bài viết này không dùng con số trên để suy ra số ca cụ thể cho Khánh Hòa hay Nha Trang.
El Niño ảnh hưởng thời tiết Việt Nam như thế nào?
Ở Đông Nam Á, El Niño thường đi cùng điều kiện khô hơn. WMO nêu Indonesia và một số khu vực Nam Á nằm trong vùng thường khô hơn, và dự báo nhiệt độ cao hơn mức trung bình ở gần như mọi nơi trên thế giới, làm tăng nguy cơ stress nhiệt (WMO). FACT
Với Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng hai kịch bản rủi ro (công bố 22/7/2026). FORECAST
| Yếu tố | Kịch bản rủi ro cao | Kịch bản rủi ro rất cao |
|---|---|---|
| Nhiệt độ so với trung bình nhiều năm | Cao hơn khoảng 0,5–1°C | Cao hơn khoảng 1–2°C |
| Lượng mưa mùa mưa | Thiếu hụt khoảng 10–20%; cục bộ ven biển miền Trung có thể trên 25% | Thiếu hụt khoảng 20–40%; một số nơi trên 50% |
| Khu vực dễ tổn thương nhất | Ven biển miền Trung, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long | |
Trong bản tin ngày 24/7/2026, cổng thông tin khí tượng thủy văn nêu xác suất 60–65% để El Niño đạt mức rất mạnh (Niño-3.4 từ +2,0°C trở lên) vào khoảng tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, và khuyến cáo ba khu vực cần theo dõi sát: ven biển Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long (nguồn). FORECAST
Đến giữa tháng 9, đánh giá cập nhật cho biết lượng mưa từ nay đến cuối năm có thể thấp hơn trung bình 20–40% ở Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ; mùa mưa ở các khu vực này có thể kết thúc sớm; số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có thể ít hơn trung bình nhiều năm, dù thời tiết cực đoan vẫn có thể xảy ra. Nắng nóng đầu mùa hè 2027 cũng được cảnh báo có thể vượt các kỷ lục trước đó (Tuổi Trẻ, 19/9/2026). FORECAST
El Niño có gây hạn hán và thiếu nước ở Việt Nam không?
Các cơ quan trong nước xem đây là nguy cơ chính. Vấn đề nằm ở việc tích nước: nếu mùa mưa 2026 thiếu mưa, các hồ chứa không đầy, và mùa khô 2027 sẽ khó khăn hơn. Việt Nam lấy khoảng 96,5% lượng nước khai thác từ nguồn nước mặt (Tuổi Trẻ, 25/9/2026), nên tình trạng sông suy giảm dòng chảy tác động trực tiếp đến nước sinh hoạt và sản xuất. FACT
Một đánh giá về Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đăng ngày 5/9/2026 nêu các sông ngắn ở ven biển Nam Trung Bộ dễ suy giảm dòng chảy khi mùa khô kéo dài, với kịch bản dòng chảy sông Kôn có thể giảm 72,8% và sông Ba giảm 67,5% (Môi trường và Cuộc sống). Đây là các sông ở tỉnh lân cận, không phải sông ở Khánh Hòa, và là kịch bản chứ không phải quan trắc. FORECAST
Báo cáo trình Chính phủ cũng nêu hai kịch bản thiếu nước: mưa thiếu hụt 10–20% và 20–40%, trong đó kịch bản nặng được so sánh với các đợt El Niño mạnh giai đoạn 2015-2016 và 2019-2020 (Thanh Niên, 25/9/2026). FORECAST
El Niño và nông nghiệp
Nguy cơ tập trung ở cây trồng phụ thuộc mưa và nước tưới. Cơ quan chức năng khuyến cáo nông dân kiểm tra độ mặn trước khi tưới, cân nhắc điều chỉnh thời vụ vụ đông xuân và giảm diện tích cây tốn nhiều nước ở khu vực dễ tổn thương. Ở Đồng bằng sông Cửu Long, xâm nhập mặn là mối quan ngại chính. FORECAST
Mức thiệt hại còn phụ thuộc chuẩn bị. Bản tin ngày 24/7 nhấn mạnh mức độ thiệt hại phụ thuộc vào công tác ứng phó nhiều hơn là chỉ riêng cường độ El Niño.
El Niño có thể ảnh hưởng Khánh Hòa và Nha Trang ra sao?
Trước khi đi vào chi tiết, cần nói rõ một giới hạn: trong các nguồn đã tra cứu, chưa có dự báo El Niño riêng cho Nha Trang hay Khánh Hòa từ cơ quan khí tượng địa phương. Vì vậy, phần này tách làm hai loại thông tin.
Điều đã được dự báo (cho khu vực Nam Trung Bộ)
- Báo Nhân Dân (5/8/2026), dẫn ý kiến lãnh đạo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết Nam Trung Bộ, bao gồm Khánh Hòa, nằm trong khu vực có nguy cơ cao, chủ yếu do thiếu mưa, nắng nóng, suy giảm dòng chảy, thiếu nước hồ chứa và hạn hán kéo dài, vì khí hậu vốn khô và sông ngắn (nguồn). FORECAST
- Ven biển Nam Trung Bộ được xếp vào nhóm "rủi ro rất cao" về hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027 (Tuổi Trẻ, 19/9/2026). FORECAST
- Mưa từ nay đến cuối năm 2026 có thể thấp hơn trung bình 20–40% ở Nam Trung Bộ, và mùa mưa có thể kết thúc sớm. FORECAST
Điều là suy luận (cho Nha Trang)
Nha Trang có mùa khô dài và mùa mưa tập trung vào khoảng tháng 9 đến tháng 12, theo mô tả khí hậu phổ biến trên các nguồn du lịch, nên số liệu này cần đối chiếu với quan trắc của Đài Khí tượng Thủy văn Khánh Hòa. Nếu mưa cuối năm thiếu hụt như dự báo cho Nam Trung Bộ, phần mưa quan trọng nhất trong năm sẽ bị ảnh hưởng. Đó là suy luận từ dữ liệu vùng, chưa phải dự báo cho Nha Trang. ANALYSIS
Đánh giá theo từng yếu tố
Bảng dưới đây không chấm điểm mức nguy hiểm. Mỗi dòng chỉ nêu mức cơ sở dữ liệu hiện có.
| Yếu tố | Khả năng ảnh hưởng tại Nha Trang | Cơ sở |
|---|---|---|
| Nắng nóng | Có cơ sở để lưu ý. Dự báo quốc gia nêu nhiệt độ cao hơn 0,5–1°C (kịch bản cao) hoặc 1–2°C (kịch bản rất cao). Chưa có số liệu riêng cho Nha Trang. | Bộ NN&MT (dự báo); phần áp dụng cho Nha Trang: phân tích ANALYSIS |
| Nhiệt độ cực đoan | Cần theo dõi, nhất là đầu mùa hè 2027. Cảnh báo nắng nóng có thể vượt kỷ lục được nêu cho khu vực miền Trung và Nam. Chưa có ngưỡng nhiệt cụ thể cho Nha Trang. | Tuổi Trẻ 19/9/2026 FORECAST |
| Hạn hán | Có cơ sở để lưu ý. Nam Trung Bộ, gồm Khánh Hòa, được nêu trong nhóm nguy cơ cao. | Nhân Dân 5/8/2026; Tuổi Trẻ 19/9/2026 FORECAST |
| Thiếu nước | Có cơ sở để lưu ý cho mùa khô 2027, phụ thuộc lượng nước tích trữ cuối 2026. Chưa tìm thấy số liệu dung tích hồ chứa của Khánh Hòa trong các nguồn đã tra cứu. | Tuổi Trẻ 25/9/2026; Thanh Niên 25/9/2026 FORECAST |
| Sức khỏe người dân | Nguy cơ tăng khi nắng nóng kéo dài, nhất là người lớn tuổi, người có bệnh tim mạch, mạn tính và người làm việc ngoài trời. Mức tăng cụ thể ở Nha Trang chưa được đo. | WHO (bằng chứng về nhiệt và sức khỏe) RESEARCH |
| Du lịch và hoạt động ngoài trời | Người đi biển, chạy bộ, lao động ngoài trời và du khách tiếp xúc nắng lâu có nguy cơ mất nước cao hơn trong những ngày nóng. Đây là suy luận từ đặc điểm hoạt động, không phải dữ liệu đo. | Phân tích ANALYSIS |
Đặc điểm ven biển: lợi thế và điểm cần lưu ý
Gió biển giúp không khí ở Nha Trang dễ chịu hơn nhiều khu vực nội địa, nhưng độ ẩm cao lại làm mồ hôi khó bay hơi, khiến cơ thể khó tản nhiệt. Một nghiên cứu lớn tại Trung Quốc dùng dữ liệu giấc ngủ của 214.445 người cho thấy tác động của nhiệt lên giấc ngủ rõ hơn ở môi trường độ ẩm cao (Nature Communications, 2025). RESEARCH Việc áp dụng cho Nha Trang là suy luận. ANALYSIS
Kết luận thận trọng
Dựa trên các nguồn khí hậu hiện có, người dân Nha Trang nên đặc biệt chú ý đến hai việc: nguồn nước sinh hoạt cho mùa khô 2027 và nguy cơ mất nước, kiệt sức vì nóng trong những đợt nắng kéo dài, nhất là ở nhóm cao tuổi, người có bệnh nền và người làm việc ngoài trời. Những mức nhiệt cụ thể của Nha Trang sẽ phải chờ dự báo và quan trắc chính thức của cơ quan khí tượng địa phương.
El Niño ảnh hưởng sức khỏe con người như thế nào?
El Niño không trực tiếp gây bệnh. Nó tác động qua nhiệt độ: thời tiết nóng hơn, khô hơn và kéo dài hơn, còn cơ thể phải làm việc nhiều hơn để giữ thân nhiệt. Với người khỏe mạnh, điều này thường chỉ là mệt và khát. Với người lớn tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền, ngưỡng chịu đựng thấp hơn nhiều.
Bằng chứng y khoa về nhiệt độ cao khá rõ. Theo WHO, giai đoạn 2000–2019 có khoảng 489.000 ca tử vong liên quan nhiệt mỗi năm, trong đó khoảng 45% ở châu Á; tử vong liên quan nhiệt ở người trên 65 tuổi tăng khoảng 85% giữa giai đoạn 2000–2004 và 2017–2021 (WHO). Báo cáo Lancet Countdown 2025 ước tính trung bình 546.000 ca mỗi năm, và người trung bình chịu 16 ngày nhiệt độ nguy hiểm trong năm 2024 (WHO, 29/10/2025). RESEARCH
Các con số này nói về nhiệt nói chung, không riêng El Niño. Nhưng chúng cho thấy vì sao một mùa nắng nóng kéo dài cần được xem là vấn đề sức khỏe cộng đồng.
Mất nước và rối loạn điện giải
Khi trời nóng, cơ thể đổ mồ hôi để hạ nhiệt. Mồ hôi mất đi không chỉ là nước mà còn có natri và các chất điện giải khác. Nếu không bù đủ, thể tích máu giảm, cơ thể khó điều hòa nhiệt và các cơ quan như thận phải hoạt động trong điều kiện thiếu nước.
Các dấu hiệu thường gặp:
- khát, miệng khô, nước tiểu sẫm màu hoặc ít đi;
- mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, nhất là khi đứng dậy;
- chuột rút ở chân, tay hoặc bụng;
- tim đập nhanh, da khô hoặc lạnh ẩm.
WHO khuyến nghị uống khoảng 1 cốc nước mỗi giờ và ít nhất 2–3 lít mỗi ngày khi trời nóng (WHO). Khi bị chuột rút do nóng, NIOSH (CDC Hoa Kỳ) hướng dẫn cho uống nước kèm đồ uống hoặc đồ ăn nhẹ có carbohydrate và điện giải sau mỗi 15–20 phút, và không nên dùng viên muối (NIOSH/CDC). RESEARCH
Lưu ý khi có bệnh nền
Người suy tim, bệnh thận mạn hoặc đang được bác sĩ hạn chế lượng nước uống không nên tự áp dụng mức 2–3 lít mỗi ngày. Hãy hỏi bác sĩ điều trị về lượng nước phù hợp trong những ngày nóng. Đây là khuyến cáo thận trọng chung, không thay thế tư vấn cá nhân. ANALYSIS
Kiệt sức vì nóng và sốc nhiệt
Đây là hai mức độ khác nhau của bệnh do nhiệt, và sốc nhiệt là cấp cứu. Bảng dưới đây tóm tắt theo hướng dẫn của NIOSH (CDC/NIOSH).
| Tiêu chí | Kiệt sức vì nóng (heat exhaustion) | Sốc nhiệt (heat stroke) |
|---|---|---|
| Dấu hiệu | Đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, yếu người, dễ cáu gắt, khát, ra nhiều mồ hôi, ít nước tiểu | Lú lẫn, nói lắp, mất ý thức, co giật, da nóng (khô hoặc ra nhiều mồ hôi), thân nhiệt tăng rất cao |
| Mức độ | Cần xử trí sớm; nên được bác sĩ đánh giá | Cấp cứu y tế, gọi 115 |
| Xử trí ban đầu | Đưa vào nơi mát, nới quần áo, chườm mát vùng đầu cổ, cho uống từng ngụm nước mát | Gọi cấp cứu ngay; đưa vào bóng mát, cởi bớt quần áo, làm mát nhanh bằng khăn ướt lạnh ở đầu, cổ, nách, bẹn trong lúc chờ |
Không cho người đang lú lẫn hoặc mất ý thức uống nước, vì có nguy cơ sặc. Đây là nguyên tắc sơ cứu phổ biến. ANALYSIS
Tim mạch và huyết áp
Khi nóng, mạch máu dưới da giãn ra để thải nhiệt, tim đập nhanh hơn để duy trì tưới máu. Nếu mất nước cùng lúc, thể tích máu giảm, huyết áp có thể tụt và tim phải làm việc nhiều hơn để bù. Đây là cơ chế sinh lý được mô tả rộng rãi. ANALYSIS
Về mặt bằng chứng, một tổng quan hệ thống đăng trên Lancet Planetary Health đã tổng hợp mối liên quan giữa phơi nhiễm nhiệt và các kết cục tim mạch (Lancet Planetary Health, 2022), và WHO ghi nhận nhiệt có thể làm nặng thêm các bệnh mạn tính như tim mạch, hô hấp, đái tháo đường và gây tổn thương thận cấp. RESEARCH
Điều này đặc biệt cần lưu ý với:
- người tăng huyết áp, nhất là đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc nhiều thuốc hạ áp;
- người bệnh mạch vành, suy tim, rối loạn nhịp;
- người từng bị đột quỵ;
- người cao tuổi ít khát dù cơ thể đã thiếu nước.
Nếu bạn đang dùng thuốc điều trị huyết áp hay tim mạch, không tự ý đổi liều vì trời nóng. Hãy theo dõi huyết áp tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ, và hỏi bác sĩ khi thấy chóng mặt khi đứng lên, huyết áp thấp hơn thường lệ hoặc đánh trống ngực.
Trẻ em và người cao tuổi
Trẻ em. Một tổng quan về điều hòa thân nhiệt ở trẻ cho thấy trẻ có tỷ lệ diện tích da trên khối lượng cơ thể lớn hơn, nên trong nắng nóng cực đoan dễ nhận nhiệt hơn; lượng mồ hôi thường thấp hơn người lớn; và trẻ hay uống không đủ dù đang thiếu nước (tổng quan trên PMC). RESEARCH Vì vậy trẻ cần người lớn chủ động nhắc uống nước, mặc quần áo thoáng, tránh chơi ngoài nắng giữa trưa và tuyệt đối không bị bỏ lại trong xe kín.
Người cao tuổi. WHO xếp người trên 65 tuổi vào nhóm nguy cơ cao. Người lớn tuổi thường có bệnh nền, dùng nhiều thuốc và cảm giác khát kém nhạy hơn, nên dễ mất nước mà không nhận ra. Người thân nên hỏi thăm, nhắc uống nước và kiểm tra nhiệt độ trong nhà vào những ngày nóng. ANALYSIS
Người mắc bệnh mạn tính
Theo WHO, nhiệt có thể làm nặng thêm bệnh tim mạch, hô hấp, đái tháo đường, bệnh thận và cả các vấn đề sức khỏe tâm thần. Người có nhiều bệnh mạn tính nên:
- tiếp tục dùng thuốc đều đặn, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về cách bảo quản thuốc khi trời nóng;
- chú ý cân nặng, phù chân hoặc thay đổi nước tiểu nếu có bệnh tim, thận;
- người đái tháo đường chú ý đường huyết dao động khi ăn uống, hoạt động thay đổi;
- đến khám sớm khi triệu chứng khác thường thay vì chờ hết đợt nóng.
Giấc ngủ và sức khỏe tinh thần
Nắng nóng ảnh hưởng cả ban đêm. Một nghiên cứu ở Trung Quốc với dữ liệu giấc ngủ đo bằng thiết bị đeo của 214.445 người cho thấy mỗi khi nhiệt độ tăng thêm 10°C, khả năng thiếu ngủ tăng 20,1% và tổng thời gian ngủ giảm khoảng 9,67 phút; tác động rõ hơn ở người từ 45 tuổi trở lên và môi trường độ ẩm cao (Nature Communications, 2025). RESEARCH
Ngủ kém kéo theo mệt mỏi ban ngày, dễ cáu gắt và khó tập trung. Một số việc có thể giúp: tắm nước mát trước khi ngủ, giữ phòng thoáng, dùng quạt khi nhiệt độ dưới 40°C (theo WHO, chỉ nên dùng quạt khi nhiệt độ còn dưới mức này), tránh rượu bia và bữa ăn quá nặng buổi tối. Nếu mất ngủ kéo dài, nên trao đổi với bác sĩ thay vì tự dùng thuốc ngủ.
Người thường xuyên vận động ngoài trời
WHO cũng xếp lao động ngoài trời, vận động viên và người làm việc chân tay vào nhóm tiếp xúc cao. Với những người tập luyện và đi biển:
| Hoạt động | Gợi ý thực hành |
|---|---|
| Chạy bộ, đạp xe, bóng đá | Ưu tiên sáng sớm hoặc chiều muộn; giảm cường độ và thời lượng khi trời oi; mang theo nước; nghỉ ngay khi chóng mặt, buồn nôn, chuột rút |
| Tập gym | Tập trong phòng thoáng mát; uống nước theo từng đợt tập, không đợi khát mới uống |
| Đi biển, đi đảo | Tránh 10–16 giờ nếu có thể; nghỉ trong bóng râm; uống nước thường xuyên vì gió biển dễ khiến bạn không nhận ra mình đang mất nước |
| Lao động ngoài trời | Nghỉ giải lao ngắn trong chỗ mát theo chu kỳ, uống khoảng 1 cốc nước mỗi giờ theo khuyến nghị WHO, đồng nghiệp theo dõi nhau |
Khung giờ và mức nghỉ ở trên là khuyến nghị thực hành, không phải quy định y khoa cố định. ANALYSIS Dừng hoạt động và làm mát ngay khi có dấu hiệu lú lẫn, buồn nôn nhiều, đau đầu dữ dội hoặc ngừng ra mồ hôi bất thường.
Ai là nhóm có nguy cơ cao khi thời tiết nóng kéo dài?
Theo WHO (nguồn), các nhóm nguy cơ cao gồm:
- người trên 65 tuổi;
- trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ;
- người có bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh hô hấp, bệnh thận;
- người lao động ngoài trời, vận động viên;
- người sống trong nhà nóng, thiếu điều kiện làm mát.
Ở Nha Trang, nhóm này cũng có thể bao gồm người bán hàng ngoài trời, ngư dân, tài xế và du khách chưa quen nắng, dựa trên đặc điểm công việc. ANALYSIS
Người dân Nha Trang nên làm gì để bảo vệ sức khỏe?
Trong những ngày nắng nóng
- Uống nước đều trong ngày, không đợi khát. Mức tham khảo của WHO là 1 cốc mỗi giờ và ít nhất 2–3 lít mỗi ngày (trừ khi bác sĩ hạn chế nước cho bạn).
- Hạn chế ra ngoài giữa trưa; nếu bắt buộc, dùng mũ rộng vành, áo thoáng, kem chống nắng.
- Ở nơi mát ít nhất 2–3 giờ mỗi ngày (theo WHO), như phòng có máy lạnh, trung tâm thương mại, thư viện.
- Mở cửa cho thoáng vào ban đêm khi bên ngoài mát hơn trong nhà; che nắng cho cửa sổ hướng tây ban ngày.
- Hạn chế rượu bia; ăn nhẹ, nhiều rau quả.
- Hỏi thăm người già, người sống một mình và hàng xóm có bệnh nền.
Chuẩn bị cho mùa khô 2027
- Theo dõi thông báo cấp nước của đơn vị cấp nước tại khu vực bạn sinh sống.
- Chủ động dự trữ nước sinh hoạt như các cơ quan chức năng đã khuyến cáo (nguồn).
- Chứa nước trong thùng có nắp đậy kín để giảm ô nhiễm và tránh muỗi; nước uống cần đun sôi hoặc xử lý an toàn. ANALYSIS
Uống bao nhiêu nước khi trời nóng?
Tham khảo mức của WHO ở trên. Màu nước tiểu vàng nhạt thường cho thấy bạn đang đủ nước; màu sẫm là dấu hiệu nên uống thêm. Nước lọc là lựa chọn chính. Khi ra mồ hôi nhiều hoặc hoạt động lâu, có thể dùng thêm đồ uống có điện giải theo hướng dẫn. ANALYSIS
Khi nào cần đi khám hoặc cấp cứu?
Những dấu hiệu không nên chủ quan khi trời nóng
Nếu bạn hoặc người thân có một trong các dấu hiệu dưới đây khi thời tiết nóng, không nên chỉ tự theo dõi tại nhà. Hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu gần nhất:
- lú lẫn, nói lắp, hành vi bất thường;
- ngất hoặc mất ý thức;
- đau đầu dữ dội;
- nôn nhiều, không uống được nước;
- da nóng bất thường, thân nhiệt tăng cao;
- khó thở;
- đau ngực;
- tim đập nhanh bất thường hoặc hồi hộp kéo dài;
- yếu liệt tay chân, méo miệng, nói khó;
- co giật.
Thông tin này chỉ nhằm nhận biết dấu hiệu cảnh báo, không nhằm chẩn đoán bệnh.
Với những dấu hiệu nhẹ hơn nhưng kéo dài, như mệt lả, chóng mặt lặp lại, chuột rút thường xuyên, huyết áp dao động hoặc mất ngủ nhiều ngày, bạn nên đến khám để được bác sĩ đánh giá, nhất là khi có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị lâu dài. Theo NIOSH, nếu chuột rút do nóng kéo dài hơn một giờ cũng cần được chăm sóc y tế.
El Niño có làm Nha Trang nóng hơn không? Góc nhìn từ dữ liệu
Trả lời ngắn: có cơ sở để lưu ý khả năng nóng hơn và khô hơn, nhưng chưa có dự báo nhiệt độ riêng cho Nha Trang trong các nguồn đã tra cứu, nên chưa thể nêu con số cụ thể.
| Giai đoạn | Điều đã được dự báo | Suy luận cho Nha Trang |
|---|---|---|
| Quý IV/2026 (El Niño mạnh dần và tiến đến đỉnh) | Mưa Nam Trung Bộ thiếu hụt 20–40%, mùa mưa có thể kết thúc sớm FORECAST | Trùng với giai đoạn mưa tập trung của Nha Trang, nên tích nước cho mùa khô bị ảnh hưởng ANALYSIS |
| Đầu 2027 (đỉnh và suy yếu dần) | El Niño có thể duy trì đến mùa xuân 2027 FORECAST | Cần theo dõi khô hạn, thiếu nước sinh hoạt ANALYSIS |
| Đầu mùa hè 2027 | Nguy cơ nắng nóng có thể vượt kỷ lục được nêu cho miền Trung và Nam FORECAST | Giai đoạn nên đặc biệt chú ý sức khỏe người cao tuổi, người có bệnh nền và người làm ngoài trời ANALYSIS |
Để cập nhật, hãy theo dõi bản tin của Đài Khí tượng Thủy văn Khánh Hòa, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia và bản tin ENSO hằng tháng của NOAA (thường cập nhật vào tuần thứ hai mỗi tháng).
Những câu hỏi thường gặp về El Niño
El Niño là gì?
El Niño là hiện tượng nước biển ở trung tâm và đông xích đạo Thái Bình Dương ấm lên bất thường, làm thay đổi hoàn lưu khí quyển, mưa và nhiệt độ ở nhiều khu vực trên thế giới, trong đó có Đông Nam Á.
El Niño 2026 có mạnh không?
Có khả năng rất mạnh. NOAA CPC (10/9/2026) nêu xác suất trên 90% cho một đợt El Niño rất mạnh trong mùa thu – đông 2026-2027. Đây là dự báo và sẽ được cập nhật hằng tháng.
El Niño kéo dài bao lâu?
Đợt này bắt đầu từ tháng 6/2026. Cơ quan khí tượng thủy văn Việt Nam dự báo đỉnh vào khoảng tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, và dự báo quốc tế cho rằng có thể còn duy trì đến mùa xuân 2027.
Siêu El Niño là gì?
Đây là cách gọi của truyền thông cho đợt El Niño đặc biệt mạnh. WMO không dùng thuật ngữ này. Thuật ngữ kỹ thuật tương ứng là El Niño "rất mạnh", khi chỉ số từ +2,0°C trở lên theo phân cấp của NOAA.
El Niño có ảnh hưởng Việt Nam không?
Có thể. Các cơ quan trong nước cảnh báo nguy cơ thiếu mưa, nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, tập trung ở ven biển Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Mức độ phụ thuộc diễn biến thực tế.
El Niño có ảnh hưởng Nha Trang không?
Có cơ sở để lưu ý. Nam Trung Bộ được nêu trong nhóm nguy cơ cao về khô hạn và thiếu nước. Tuy nhiên chưa có dự báo El Niño riêng cho Nha Trang, nên phần lớn nhận định cho Nha Trang là suy luận từ dữ liệu khu vực.
El Niño có gây hạn hán không?
El Niño làm tăng khả năng thiếu mưa ở Đông Nam Á và Nam Trung Bộ Việt Nam. Hạn hán xảy ra nhiều hay ít còn phụ thuộc lượng mưa thực tế, dung tích hồ chứa và cách quản lý nước.
El Niño có làm trời nóng hơn không?
Nhìn chung El Niño có xu hướng làm nhiệt độ cao hơn ở nhiều nơi, và dự báo quốc gia nêu nhiệt độ cao hơn 0,5–2°C tùy kịch bản. Con số cho từng địa phương như Nha Trang cần chờ dự báo riêng.
El Niño ảnh hưởng sức khỏe thế nào?
El Niño tác động gián tiếp qua nắng nóng: mất nước, kiệt sức vì nóng, sốc nhiệt, gánh nặng cho tim mạch và mất ngủ. Người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền có nguy cơ cao hơn.
Nắng nóng có gây sốc nhiệt không?
Có thể, nhất là khi ở lâu ngoài nắng, vận động nặng hoặc mất nước. Sốc nhiệt là cấp cứu với dấu hiệu lú lẫn, mất ý thức, thân nhiệt rất cao. Cần gọi 115 và làm mát ngay trong lúc chờ.
Ai dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng?
Theo WHO: người trên 65 tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh tim mạch, đái tháo đường, hô hấp, thận, người lao động ngoài trời, vận động viên và người thiếu điều kiện làm mát.
Uống nước thế nào khi trời nóng?
WHO khuyến nghị khoảng 1 cốc nước mỗi giờ và ít nhất 2–3 lít mỗi ngày. Người có bệnh tim, thận hoặc đang bị hạn chế nước cần hỏi bác sĩ về lượng phù hợp.
Có nên tập thể dục ngoài trời khi trời quá nóng?
Nên tránh giờ nóng nhất trong ngày, tập sáng sớm hoặc chiều muộn, giảm cường độ, mang theo nước và dừng ngay khi chóng mặt, buồn nôn hoặc chuột rút. Người có bệnh nền nên hỏi ý kiến bác sĩ.
Khi nào cần đi khám vì kiệt sức do nóng?
Nên đi khám khi mệt lả, chóng mặt, nôn, chuột rút kéo dài hoặc triệu chứng không cải thiện sau khi nghỉ và uống nước. Gọi 115 nếu lú lẫn, ngất, khó thở, đau ngực, co giật hoặc yếu liệt.
Con số 451.000 ca tử vong do nhiệt có đúng không?
Đây là ước tính theo mô hình của Climate Impact Lab cho giai đoạn tháng 6/2026 đến tháng 2/2027, chưa qua bình duyệt tại thời điểm công bố. Nó tính số ca tăng thêm so với mức nền, không phải dự đoán chắc chắn và không có con số riêng cho Việt Nam.
El Niño có phải nguyên nhân gây nóng lên toàn cầu không?
Không. Nóng lên toàn cầu chủ yếu do khí nhà kính. El Niño là biến động tự nhiên có thể làm nhiệt độ toàn cầu tăng tạm thời, và nền nhiệt cao hơn có thể khuếch đại tác động của nó.
Theo dõi sức khỏe trong giai đoạn thời tiết cực đoan
Phần lớn biện pháp bảo vệ sức khỏe khi trời nóng bạn có thể tự làm tại nhà: uống đủ nước, tránh nắng, giữ nhà mát và chú ý người thân. Tuy vậy, những người có bệnh nền hoặc thường xuyên làm việc, tập luyện ngoài trời có thể cân nhắc chủ động kiểm tra sức khỏe khi xuất hiện triệu chứng bất thường, hoặc khi cần theo dõi các chỉ số như huyết áp, đường huyết, chức năng thận.
Nếu bạn ở Nha Trang, Phòng khám Đa khoa Olympia Nha Trang có thể là một địa chỉ để trao đổi với bác sĩ về tình trạng sức khỏe của mình và lựa chọn nội dung khám phù hợp (xem thêm khám sức khỏe tổng quát, các gói khám hoặc đặt lịch khám). Địa chỉ: 60 Yersin, Phường Tây Nha Trang, Khánh Hòa. Zalo và hotline: 083 379 0707. Giờ làm việc 7:00–19:00 tất cả các ngày.
Trường hợp nghi ngờ sốc nhiệt hoặc có dấu hiệu nguy hiểm nêu ở phần trên, hãy gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu gần nhất thay vì chờ đặt lịch khám. Bài viết chỉ mang tính thông tin và không thay thế tư vấn, chẩn đoán hay điều trị của bác sĩ.
Ghi nhận
Bài viết có tham khảo thêm các chia sẻ cập nhật về El Niño của PT - chuyên gia Healthtech - Top 9 healthtech expert Việt Nam theo xếp hạng Favikon năm 2025 — Nguồn — và bài chia sẻ của anh Huy Nguyễn (Facebook). Các nhận định và số liệu trong bài đều dẫn theo nguồn nêu ở từng mục.
Nguồn tham khảo
Truy cập các nguồn ngày 30/09/2026. Báo chí chỉ dùng để cập nhật diễn biến; kết luận khí hậu và y khoa dựa trên cơ quan chuyên môn và nghiên cứu.
Nguồn khí hậu
- NOAA Climate Prediction Center. ENSO Diagnostic Discussion (10/9/2026) và phân cấp cường độ theo RONI.
- WMO. Prepare for El Niño (2/6/2026).
- Carbon Brief. Explainer về El Niño.
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường. El Niño 2026-2027: Việt Nam đối mặt hai kịch bản rủi ro (22/7/2026) và El Niño 2026–2027 đã hình thành (24/7/2026).
- Climate Impact Lab. 451,000 at Risk (23/9/2026).
Nguồn y khoa
- WHO. Heat and health (fact sheet).
- WHO. Báo cáo Lancet Countdown 2025 (29/10/2025).
- CDC/NIOSH. Heat-related illnesses.
- Lancet Planetary Health (2022). Heat exposure and cardiovascular health outcomes: a systematic review.
- Pediatric thermoregulation: considerations in the face of global climate change. PMC6770410.
- Nature Communications (2025). Climate warming and sleep duration and quality in China.
Nguồn báo chí (cập nhật diễn biến)
- Tuổi Trẻ. El Nino đã đạt ngưỡng rất mạnh (19/9/2026) và Dự báo mưa giảm 20-40% (25/9/2026).
- Thanh Niên. 2 kịch bản thiếu nước trong El Nino (25/9/2026).
- Báo Nhân Dân. El Nino 2026-2027: Báo động nắng nóng, hạn hán và thiếu nước (5/8/2026).
- Môi trường và Cuộc sống. Cảnh báo nguy cơ thiếu nước tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên (5/9/2026).
- Al Jazeera. El Nino reaches super status (15/9/2026).






