Đặt lịch
BCG (Bacillus Calmette-Guérin) là vắc-xin sống giảm độc lực, bào chế từ một chủng vi khuẩn Mycobacterium bovis đã được làm yếu đi. Vì chủng này có đặc tính miễn dịch học tương tự vi khuẩn gây bệnh lao ở người (Mycobacterium tuberculosis), tiêm BCG giúp cơ thể tạo được đáp ứng miễn dịch qua trung gian tế bào chống lại bệnh lao mà không gây bệnh thật.
Loại vắc-xin BCG đang dùng phổ biến trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam là sản phẩm của Viện Vắc xin và Sinh phẩm Y tế (IVAC) — một đơn vị đặt tại chính thành phố Nha Trang. Nói cách khác, mũi tiêm phòng lao đầu đời của hầu hết trẻ em Việt Nam có nguồn gốc từ ngay thành phố nơi Olympia đang phục vụ.
Thời điểm khuyến cáo tiêm BCG, thường thực hiện ngay tại bệnh viện nơi trẻ sinh ra, trước khi xuất viện.
Có thể tiêm bù theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chương trình tiêm chủng địa phương; một số trường hợp cần xét nghiệm (như test Mantoux) trước khi tiêm để loại trừ đã nhiễm lao.
Cân nhắc tiêm theo chỉ định riêng của bác sĩ (ví dụ tiếp xúc gần người bệnh lao, nhân viên phòng xét nghiệm), không phải đối tượng tiêm thường quy như trẻ sơ sinh.
Trẻ sinh tại bệnh viện thường được tiêm BCG ngay trong những ngày đầu, trước khi xuất viện. Nếu cần tiêm bù hoặc tiêm ngoài chương trình, một số điểm tiêm chủng tại Nha Trang/Khánh Hòa gồm: hệ thống tiêm chủng VNVC, Trung tâm tiêm chủng Long Châu, đơn vị tiêm chủng tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa hoặc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Khánh Hòa. Nên gọi trước để xác nhận vắc-xin còn hàng và lịch hẹn phù hợp.
Đây là câu hỏi phụ huynh hỏi rất nhiều — và câu trả lời là không, đây là diễn tiến bình thường của mũi BCG, khác hẳn các vắc-xin khác:
- Ngay sau tiêm: xuất hiện một nốt trắng nhỏ ở vị trí tiêm (thường ở cánh tay trên).
- Sau khoảng 2–4 tuần: nốt này chuyển thành vết sưng đỏ, có thể tiến triển thành vết loét nhỏ.
- Sau khoảng 2–3 tháng: vết loét đóng vảy và lành lại, thường để lại một sẹo nhỏ — đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đã đáp ứng với vắc-xin.
Theo Công văn số 6179/BYT-PB của Bộ Y tế, tỷ lệ này đang thấp hơn chỉ tiêu 47,5% đặt ra cho giai đoạn 6 tháng đầu năm 2026, và Khánh Hòa nằm trong nhóm địa phương được đánh giá “khả năng không đạt nếu không chỉ đạo quyết liệt” tiến độ tiêm chủng cả năm.
Con số này cho thấy vẫn còn một tỷ lệ đáng kể trẻ em tại Khánh Hòa chưa được tiêm đúng lịch — nếu con bạn thuộc nhóm chưa tiêm hoặc trì hoãn tiêm, nên chủ động liên hệ cơ sở tiêm chủng sớm thay vì chờ đợi.
Không hoàn toàn. BCG giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc các thể lao nặng ở trẻ nhỏ (như lao màng não, lao kê), nhưng không phải “miễn dịch tuyệt đối” với mọi thể lao — đây là hiểu lầm khá phổ biến.
Phản ứng tại chỗ tiêm BCG có thể kéo dài và tái phát sưng nhẹ trong một khoảng thời gian trước khi lành hẳn, nhưng nếu tình trạng sưng mủ xuất hiện trở lại sau một thời gian dài đã ổn định, hoặc kèm dấu hiệu bất thường khác (sốt, sưng lan rộng, hạch to), nên đưa trẻ đi khám để bác sĩ đánh giá trực tiếp thay vì tự theo dõi.
Việc tiêm bù ở tuổi lớn hơn khuyến cáo cần bác sĩ đánh giá từng trường hợp cụ thể — cân nhắc giữa lợi ích phòng bệnh và khả năng đã từng phơi nhiễm lao trước đó, không tự ý tiêm mà chưa có tư vấn.
Theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng, trẻ sơ sinh còn được tiêm/uống thêm các vắc-xin khác theo lịch riêng như Viêm gan B (trong 24 giờ đầu sau sinh), và sau đó là các mũi phối hợp DPT-VGB-Hib, bại liệt (bOPV/IPV), sởi, sởi-Rubella… theo đúng lịch của chương trình quốc gia — nên hỏi cụ thể tại cơ sở tiêm chủng để có lịch đầy đủ, chính xác cho từng bé.
Thường hoãn nếu trẻ đang sốt/nhiễm trùng cấp, có bệnh da toàn thân, sinh non và đang trong tình trạng lâm sàng chưa ổn định, hoặc vừa tiêm một vắc-xin sống khác trong vòng vài tuần gần đây — bác sĩ tại điểm tiêm sẽ khám sàng lọc trước khi quyết định tiêm hay hoãn.
Đội ngũ Olympia hỗ trợ tư vấn, dù không trực tiếp thực hiện mũi BCG.
Bác sĩ CKII. Đặng Thái Tú Anh
Nhi khoa — Phòng khám Đa khoa Olympia
📍 Điểm tiêm chủng gần bạn tại Nha Trang
← Vuốt ngang để xem thêm →Nên gọi điện trước để xác nhận còn vắc-xin BCG và đặt lịch hẹn phù hợp — một số nơi chỉ có BCG theo đợt.
