Cùng 30 phút dùng điện thoại, một bé gọi video với ông bà sau bữa tối, một bé nằm trên giường xem hết clip này đến clip khác.
Đồng hồ ghi cùng một con số, nhưng hai gia đình có những điều khác nhau cần để ý. Với trẻ nhỏ, hãy nhìn xem màn hình có đang thay chỗ của trò chuyện và vui chơi. Với trẻ lớn, một câu hỏi rất thực tế là điện thoại được cất ở đâu khi con lên giường. Vậy khi con cầm điện thoại, ba mẹ nên nhìn vào số phút, hay nhìn vào việc con đang làm và điều con đang bỏ lỡ?

Câu hỏi này đang được bàn nhiều hơn sau một đề xuất mới. Theo Tuổi Trẻ Online, đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị Chính phủ nghiên cứu việc cấm trẻ em từ 16 tuổi trở xuống sử dụng điện thoại thông minh. Đây là đề nghị nghiên cứu, chưa phải quy định. Một chuyên gia được báo dẫn lại cho rằng cấm tuyệt đối chỉ nên cân nhắc khi các biện pháp quản lý khác không hiệu quả, vì mức độ ảnh hưởng còn tùy tuổi, thời lượng, nội dung, mục đích dùng, môi trường gia đình và khả năng tự kiểm soát của từng trẻ.
Số liệu từ khảo sát “Tiếng nói trẻ em” Việt Nam năm 2024, theo bài đăng trên Tuổi Trẻ Online.
Năm câu ba mẹ hay hỏi, và cách nhìn khác ngoài việc đếm phút

Nên tách mục đích dùng và cách dùng. Gọi video, làm bài và lướt clip có giá trị khác nhau. Một buổi học online dài vẫn cần nghỉ mắt và bố trí màn hình để con đọc được chữ mà không phải cúi sát.
Hãy hỏi thêm: con xem ở đâu, và có dừng đúng giờ không. Phần giấc ngủ bên dưới sẽ nói rõ vì sao chỗ xem quan trọng.
Những lúc như chờ món ở quán, ngồi xe hay khi ba mẹ cần làm việc là nơi câu hỏi này hay xuất hiện. Một lần phản ứng khi cất máy chưa đủ để kết luận. Nên hỏi: màn hình có trở thành cách dỗ con thường xuyên không, và việc dùng có lặp lại đến mức ảnh hưởng giấc ngủ, học tập hoặc sinh hoạt gia đình không. Chính câu hỏi về cách trẻ bình tĩnh lại cũng nằm trong khung hướng dẫn cha mẹ của Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP).
Mỏi mắt sau khi nhìn lâu và nhìn xa mờ do tật khúc xạ là hai vấn đề cần phân biệt. Mục về mắt bên dưới sẽ giải thích.
Ba mẹ thường gộp ba quyết định thành một. Hãy tách ra: con cần gọi về nhà, con cần dùng máy để học, và con được tự dùng ứng dụng có kết nối mạng. Một bé cần gọi khi tan học đã có một nhu cầu cụ thể để gia đình giải quyết. Quyền dùng mạng xã hội, tải ứng dụng hay nhắn tin với người lạ có thể quyết định riêng, theo độ tuổi và khả năng tự quản của con.
Trẻ em dùng điện thoại bao lâu mỗi ngày?
Câu trả lời phụ thuộc tuổi. Với trẻ nhỏ có mốc rõ ràng. Với trẻ lớn hơn, các hiệp hội nhi khoa đã chuyển từ một con số sang một cách hỏi.
- Child, con là ai: tính cách và nhu cầu của con ảnh hưởng điều con bị cuốn vào và tác động lên con.
- Content, con xem gì: chất lượng nội dung quyết định trải nghiệm của con là tích cực hay tiêu cực.
- Calm, con có cần máy để bình tĩnh: nếu màn hình trở thành cách đối phó chính, ba mẹ nên tìm thêm cách khác giúp con thư giãn.
- Crowding out, màn hình đang lấn mất điều gì: giấc ngủ, thời gian ngoài trời, bữa ăn, thời gian bên nhau. Hãy xác định điều gia đình muốn lấy lại.
- Communication, ba mẹ trò chuyện với con ra sao: nên nói chuyện thường xuyên, sớm, bình tĩnh và đặt câu hỏi mở.

Mắt của con: mỏi mắt và cận thị là hai chuyện khác nhau
Khi tập trung nhìn màn hình, trẻ có thể chớp mắt ít hơn, dẫn đến khô mắt và khó chịu. Dùng màn hình lâu mà không nghỉ cũng khiến mắt liên tục phải điều tiết để nhìn gần, có thể gây nhức đầu và mỏi mắt. Ba mẹ nên phân biệt hai tình huống sau.
Là cảm giác khó chịu sau một thời gian nhìn gần liên tục: mắt khô, nhức, đôi khi kèm đau đầu. Nghỉ mắt đúng lúc và đặt màn hình ở khoảng cách thoải mái là những việc dễ làm.
Là chuyện của cách mắt hội tụ ánh sáng và cần bác sĩ đo mới biết. Trẻ có thể nheo mắt, than nhìn bảng mờ hoặc nhìn mờ kéo dài.
Với cận thị, các tổng quan gần đây ghi nhận mối liên hệ giữa nhiều thời gian màn hình hơn và khả năng có cận thị cao hơn. Tuy vậy, các nghiên cứu khác nhau về cách đo và dữ liệu chưa xác lập một ngưỡng dùng điện thoại an toàn cho từng trẻ. Vì thế, bên cạnh giờ dùng, ba mẹ nên nhìn cả khoảng cách con cầm máy và thời gian con ở ngoài trời.
Một thử nghiệm tại các trường tiểu học ở Quảng Châu (Trung Quốc) bổ sung 40 phút hoạt động ngoài trời mỗi ngày đi học và khuyến khích gia đình cho trẻ ra ngoài thêm. Sau ba năm, tỷ lệ mới mắc cận thị là 30,4% ở nhóm can thiệp và 39,5% ở nhóm đối chứng. Đây là kết quả của chương trình trong nghiên cứu, không phải mức giảm dự đoán cho từng trẻ.

Giấc ngủ: điện thoại nằm ở đâu khi con lên giường?
Nhiều ba mẹ nghĩ cứ tắt màn hình thật sớm trước giờ ngủ là xong. Một nghiên cứu đăng trên JAMA Pediatrics năm 2024 cho thấy chỗ con dùng máy cũng đáng để ý như giờ dùng. Nhóm tác giả theo dõi 79 trẻ 11–14 tuổi ở Dunedin (New Zealand) bằng camera và máy đo cử động đeo cổ tay.
- Dùng màn hình trong 2 giờ trước giờ ngủ không liên quan với phần lớn các chỉ số giấc ngủ của đêm đó.
- Dùng màn hình khi đã nằm trên giường, đặc biệt là chơi game hoặc làm nhiều việc cùng lúc, liên quan với thời gian ngủ ngắn hơn.

Khi đến giờ cất máy mà con vẫn muốn xem thêm
Một lần con phản ứng khi bị nhắc chưa nói lên điều gì. Nếu việc khó dừng lặp lại mỗi tối, ba mẹ có thể thử tắt chế độ tự phát video tiếp theo, báo trước cho con một mốc rồi cất máy ở chỗ đã thống nhất, và hỏi con điều gì khiến việc dừng khó nhất. Đây là gợi ý thực hành, chưa phải khuyến nghị có số liệu riêng.
Đổi loại màn hình hay bật chế độ vàng: có giúp gì cho con?
Nhiều ba mẹ hỏi nên mua điện thoại màn hình nào, hoặc đã bật chế độ vàng là yên tâm. Các thay đổi này khó thay được hai việc ở trên: khoảng cách và thời gian con nhìn, và giờ cất máy.
Trên iPhone hoặc iPad có camera TrueDepth (dùng iOS hoặc iPadOS 17 trở lên), tính năng Khoảng cách màn hình (Screen Distance) nhắc người dùng khi máy ở gần hơn khoảng 30 cm trong một thời gian. Theo Apple, tính năng này được bật sẵn cho trẻ dưới 13 tuổi trong nhóm Chia sẻ trong gia đình. Bạn có thể xem hoặc tắt trong Cài đặt, mục Thời gian sử dụng (Screen Time).
Để đặt giới hạn giờ và ứng dụng, ba mẹ có thể dùng Screen Time trên thiết bị Apple, hoặc Family Link cho thiết bị Android và Chromebook.
Ba việc gia đình có thể thử ngay tối nay
- Đặt chỗ sạc điện thoại ngoài giường ngủ. Cả nhà dùng chung một chỗ sạc, ví dụ ở phòng khách, để điện thoại không ở lại trên giường.
- Tắt tự phát video. Để mỗi video kết thúc là một điểm dừng, thay vì clip này nối clip khác.
- Hỏi con điều gì khiến con khó dừng nhất. Nghe con nói trước, rồi mới cùng con chọn một thay đổi nhỏ.
Góc chuyên môn: điều đã biết và điều còn chưa rõ
Nhìn cùng lúc cả bằng chứng lẫn tranh luận
Điều đã biết. WHO có mốc cho trẻ dưới 5 tuổi. Một nghiên cứu quan sát nhỏ ghi nhận dùng màn hình khi đã nằm trên giường liên quan với ngủ ngắn hơn. Thử nghiệm ở Quảng Châu cho thấy thêm thời gian ngoài trời đi kèm tỷ lệ mới mắc cận thị thấp hơn.
Điều còn chưa rõ. Chưa có ngưỡng thời gian dùng điện thoại an toàn cho từng trẻ. Chưa có bằng chứng riêng cho thấy loại màn hình hay chế độ vàng đủ để thay đổi giấc ngủ của trẻ. Kết quả về kính lọc ánh sáng xanh của Cochrane đến từ người lớn.
Về tranh luận chính sách. Chuyên gia được Tuổi Trẻ trích dẫn đề xuất quản lý nhiều tầng theo độ tuổi, hạn chế dùng điện thoại trong giờ học và giờ kiểm tra nhưng vẫn cho phép khi cần học tập, y tế hoặc khẩn cấp, yêu cầu nền tảng số có công cụ xác minh độ tuổi và lọc nội dung, và gia đình đặt quy tắc như không dùng điện thoại trong bữa ăn và trước khi ngủ.
Khi nào nên đưa con đi khám mắt?
Trẻ thường không tự nhận ra mình nhìn kém, nên ba mẹ quan sát giúp con. Những dấu hiệu thường được nhắc tới gồm nheo mắt, than nhìn bảng mờ, ngồi sát màn hình hoặc cúi sát sách vở, nhức mắt, đau đầu và mỏi mắt. Có một hoặc vài dấu hiệu chưa đủ để kết luận cận thị, nhưng là lý do hợp lý để đưa con đi đo mắt. Tật khúc xạ ở trẻ có thể gây nhược thị nếu không được phát hiện sớm, như bài Báo động tình trạng khúc xạ học đường của Olympia đã phân tích.
Olympia có khám mắt và đo khúc xạ cho trẻ. Ba mẹ có thể xem thêm tại trang Khoa Mắt hoặc đặt lịch khám khi con có các dấu hiệu trên.

An toàn trực tuyến: câu con cần nhớ
Khi con kể, điều quan trọng đầu tiên là ba mẹ lắng nghe và không trách con. Nếu cần hỗ trợ, ba mẹ có thể gọi Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí và hoạt động 24/7.
Vấn đề này không còn xa. Theo Thanh Niên, phân tích của Viện An toàn Trẻ em Toàn cầu (Childlight) ghi nhận số báo cáo về nội dung lạm dụng tình dục trẻ em liên quan đến AI tăng mạnh trong giai đoạn 2023–2025. Số báo cáo không cho biết có bao nhiêu trẻ bị hại và không đại diện cho tỷ lệ tại Việt Nam.
Có thể bạn quan tâm
Báo động tình trạng khúc xạ học đườngDấu hiệu ở mắt trẻ và vì sao nên tầm soát sớm Khoa MắtKhám mắt và đo khúc xạ cho trẻ tại Olympia Khoa NhiKhi ba mẹ muốn bác sĩ Nhi đánh giá giấc ngủ và sinh hoạt của con Gói khám tổng quát trẻ emThông tin gói khám dành cho trẻ em tại OlympiaNguồn tham khảo
- Tuổi Trẻ Online. Có nên cấm tuyệt đối trẻ em dùng điện thoại thông minh? (16/11/2026). tuoitre.vn
- Thanh Niên. Báo động nội dung lạm dụng tình dục trẻ em bằng AI tăng 8.400% (16/11/2026). thanhnien.vn
- WHO. Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. 2019. who.int
- American Academy of Pediatrics. Kids & Screen Time: How to Use the 5 C’s of Media Guidance. HealthyChildren.org (cập nhật 01/2026). healthychildren.org
- Brosnan B, et al. Screen Use at Bedtime and Sleep Duration and Quality Among Youths. JAMA Pediatr. 2024;178(11):1147-1154. jamanetwork.com
- He M, et al. Effect of Time Spent Outdoors at School on the Development of Myopia Among Children in China: A Randomized Clinical Trial. JAMA. 2015;314(11):1142-1148. jamanetwork.com
- AAPOS. Screen Time and Online Learning. aapos.org
- Zong Z, et al. The association between screen time exposure and myopia in children and adolescents: a meta-analysis. BMC Public Health. 2024. doi.org · Ha và cs. Digital Screen Time and Myopia: A Systematic Review and Dose-Response Meta-Analysis (2025), tóm tắt tại myopiaprofile.com
- Singh S, et al. Blue-light filtering spectacle lenses for visual performance, sleep, and macular health in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2023. cochrane.org
- Apple Support. What is Screen Distance? support.apple.com
- E Ink. Công nghệ giấy điện tử. eink.com
Đặt câu hỏi cho Olympia
Chọn một câu hỏi gần với bạn, bấm sao chép, rồi gửi qua Messenger hoặc Zalo và chỉnh lại theo tình trạng của con.
Con tôi 8 tuổi hay dùng điện thoại sau giờ học. Tôi nên nhìn vào điều gì thay vì chỉ đếm số giờ?
Con tôi hay nằm xem điện thoại trên giường rồi ngủ muộn. Tôi nên bắt đầu thay đổi từ đâu?
Con tôi hay dí sát điện thoại và nheo mắt khi nhìn bảng. Tôi nên cho con đo mắt khi nào?
Con tôi mới 3 tuổi và đòi xem điện thoại mỗi khi ăn. Tôi nên làm gì?


