Tư vấn chuyên môn: THS.BS Nguyễn Vĩnh Phương, Phòng Khám Đa khoa Olympia
Siêu Âm Tim Là Gì?
Siêu âm tim là phương pháp thăm dò, chẩn đoán tình trạng của tim dựa vào sóng siêu âm tần số cao, giúp thu được những hình ảnh rõ nét về cấu trúc và chức năng của tim, bao gồm: cơ tim, hệ thống van tim, màng ngoài tim, các mạch máu xuất phát từ tim, sức co bóp và khả năng hoạt động của tim.
Lợi Ích Của Siêu Âm Tim Trong Thăm Khám Bệnh Lý Tim Mạch
Siêu âm tim là phương pháp chẩn đoán hình ảnh đầu tay rất cần thiết trong kiểm tra sức khỏe tổng quát và tầm soát bệnh lý tim mạch. Hình ảnh từ siêu âm tim giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác về:
- Kích thước, hình dạng, độ dày và chuyển động của thành tim.
- Sức co bóp và vận động của tim.
- Tình trạng hoạt động của tim (bình thường hay có bất thường).
- Tình trạng van tim (hở, hẹp, có khối u bất thường xung quanh).
Những hình ảnh này giúp phát hiện sớm bệnh lý tim mạch, ngay cả khi chưa có biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Siêu âm tim là kỹ thuật không xâm lấn, không sử dụng bức xạ nên rất ít xảy ra tác dụng phụ và có thể được lặp lại nhiều lần để theo dõi tình trạng bệnh.
Đối Tượng Nào Cần Siêu Âm Tim?
Bác sĩ thường chỉ định siêu âm tim cho bệnh nhân có triệu chứng về tim hoặc mạch máu như:
- Loạn nhịp tim, tăng huyết áp, khó thở, đau thắt ngực.
- Phát hiện dấu hiệu bất thường về tim mạch qua các xét nghiệm khác (chụp X-quang phổi thấy bóng tim to, nghe thấy tiếng tim bất thường bằng ống nghe).
Ngoài ra, nếu bạn gặp các biểu hiện nghi ngờ liên quan đến tim, hãy đến ngay các cơ sở y tế để thực hiện siêu âm tim kịp thời, bao gồm:
- Chóng mặt, hoa mắt, đau đầu, đau thắt vùng ngực.
- Khó thở, nhịp tim không ổn định, đập loạn nhịp (nhanh/chậm), hụt hơi khi làm việc nặng, nôn ói.
- Triệu chứng của bệnh thiếu máu cơ tim: đau cánh tay, đau vai trái, đau lưng, đau cổ hay hàm.
Triệu Chứng |
Miêu Tả Chi Tiết |
Hành Động Đề Xuất |
Đau đầu, hoa mắt, chóng mặt kèm đau thắt vùng ngực |
Xuất hiện theo đợt, có thể gần hoặc cách nhau rất xa |
Đi khám và siêu âm tim ngay lập tức |
Khó thở thường xuyên |
Khó thở, rối loạn nhịp tim, tim đập lúc nhanh lúc chậm |
Đi khám và siêu âm tim ngay lập tức |
Đau tim, nôn ói, đau ngực, hụt hơi đột ngột |
Các triệu chứng đột ngột, có thể là dấu hiệu của tổn thương tim |
Đi khám và siêu âm tim ngay lập tức |
Khó khăn khi hoạt động gắng sức |
Bê vác vật nặng, cảm giác nghẹn lại khó thở, tim đập nhanh bất thường |
Đi khám và siêu âm tim ngay lập tức |
Tối mắt kèm nôn ói |
Có thể là dấu hiệu tổn thương tim cấp tính gây suy giảm tuần hoàn máu |
Đi khám và siêu âm tim ngay lập tức |
Đau toàn thân liên quan đến tim |
Đau cánh tay, vai trái, lưng, hàm, cổ |
Đi khám và siêu âm tim ngay lập tức |
Các Kỹ Thuật Siêu Âm Tim
Kỹ Thuật |
Mô Tả |
Lợi Ích |
Ứng Dụng |
Siêu Âm Tim Qua Thành Ngực |
Sử dụng đầu dò đặt dọc theo bờ trái hoặc bờ phải xương ức, mỏm tim, dưới hõm ức, trên hõm ức. |
Cung cấp hình ảnh 2D, 3D về cấu trúc và chức năng tim, các dòng chảy trong tim. |
Quan sát, đánh giá cấu trúc và chức năng của tim. |
Siêu Âm Tim Qua Thực Quản |
Đầu dò được đặt qua miệng vào thực quản, gần cấu trúc tim, không bị cản trở bởi thành ngực. |
Hình ảnh rõ ràng, chi tiết về các cấu trúc nhỏ như sùi nội mạc van tim, các luồng thông bất thường trong tim. |
Khi siêu âm qua thành ngực bị hạn chế, khảo sát cấu trúc van tim và các bất thường trong tim. |
Siêu Âm Tim Gắng Sức |
Thực hiện siêu âm trong và sau khi bệnh nhân gắng sức thể lực hoặc sử dụng thuốc. |
Đánh giá tình trạng cơ tim khi gắng sức, khả năng hoạt động an toàn của bệnh nhân có bệnh lý tim mạch, kết quả điều trị. |
Bệnh nhân đạp xe đạp hoặc sử dụng thuốc, theo dõi tình trạng bệnh lý tim mạch. |
Siêu Âm Tim Ba Chiều |
Kỹ thuật mới, cung cấp hình ảnh 3 chiều của tim. |
Chẩn đoán tốt các vấn đề tim ở trẻ sơ sinh và trẻ em, đánh giá chức năng van tim và các cấu trúc phức tạp trong tim. |
Đánh giá chức năng van tim, chẩn đoán các vấn đề tim ở trẻ sơ sinh và trẻ em. |
Siêu Âm Tim Thai |
Tầm soát dị tật tim của thai nhi, sử dụng đầu dò qua thành bụng. |
Phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường hoặc dị tật tim bẩm sinh, chẩn đoán chính xác dị tật tim của thai nhi. |
Thực hiện từ tuần thai thứ 18 đến 22, sớm hơn nếu có tiền sử sinh con dị tật tim bẩm sinh. |
Các Kỹ Thuật Siêu Âm Tim Hiện Đại
- Siêu Âm Tim Qua Thành Ngực: Kỹ thuật siêu âm phổ biến nhất, sử dụng đầu dò đặt dọc theo bờ trái hoặc bờ phải xương ức, giúp quan sát cấu trúc và chức năng tim.
- Siêu Âm Tim Qua Thực Quản: Đầu dò đặt qua miệng vào thực quản, cung cấp hình ảnh rõ ràng và chi tiết về các cấu trúc nhỏ như van tim và các luồng thông bất thường.
- Siêu Âm Tim Gắng Sức: Thực hiện siêu âm trong và sau khi bệnh nhân gắng sức thể lực hoặc sử dụng thuốc, đánh giá tình trạng cơ tim và khả năng hoạt động an toàn.
- Siêu Âm Tim Ba Chiều: Kỹ thuật mới, cung cấp hình ảnh 3D, giúp chẩn đoán tốt các vấn đề tim ở trẻ sơ sinh và trẻ em.
- Siêu Âm Tim Thai: Tầm soát dị tật tim của thai nhi, sử dụng đầu dò qua thành bụng, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường hoặc dị tật tim bẩm sinh.
Các Bệnh Lý Được Chẩn Đoán Bằng Siêu Âm Tim
Siêu âm tim là một công cụ chẩn đoán quan trọng giúp bác sĩ quan sát và đánh giá tình trạng của tim. Dưới đây là các vấn đề về tim mạch có thể được chẩn đoán nhờ siêu âm tim:
- Kích Thước Tim:
- Quan Sát Kích Thước Các Buồng Tim: Đánh giá độ giãn nở hoặc thu nhỏ của buồng tim.
- Độ Dày Thành Tim: Phát hiện thành tim dày bất thường hoặc mỏng đi.
- Kích Thước Vòng Van và Lá Van: Đánh giá thiểu sản hoặc giãn vòng van.
- Dây Chằng Van Tim: Quan sát các bất thường về cấu trúc.
- Vấn Đề Về Van Tim:
- Biến Dạng Lá Van Tim: Phát hiện các biến dạng của lá van.
- Hẹp Van Tim: Kiểm tra xem van tim có mở đủ rộng để dòng máu chảy qua dễ dàng hay không.
- Hở Van Tim: Đánh giá khả năng van tim đóng kín để ngăn chặn dòng máu lưu thông ngược trở lại buồng tim.
- Sức Bơm Của Tim:
- Lượng Máu Bơm Ra Từ Tâm Thất: Đánh giá thể tích máu được bơm ra với mỗi nhịp tim.
- Thể Tích Máu Bơm Trong Một Phút: Phát hiện các vấn đề nếu tim không bơm đủ máu để đáp ứng nhu cầu của cơ thể, có thể dẫn đến suy tim.
- Tổn Thương Cơ Tim:
- Quan Sát Hoạt Động Co Bóp Của Thành Tim: Phát hiện các khu vực cơ tim co bóp yếu, không co bóp hoặc phình thành tim do thiếu máu hoặc viêm cơ tim.
- Phát Hiện Bất Thường Trong Quá Trình Tống Máu: Giúp chẩn đoán sớm và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
- Khối Bất Thường Trong Buồng Tim:
- Huyết Khối, U Nhầy, Tổ Chức Sùi: Phát hiện các khối bất thường trong buồng tim.
- Dị Tật Tim Bẩm Sinh:
- Xác Định Bất Thường Tim Bẩm Sinh: Quan sát các luồng thông bất thường giữa mạch máu lớn, giữa các buồng tim và các cấu trúc không phát triển đầy đủ.
- Bệnh Lý Màng Ngoài Tim:
- Phát Hiện Tràn Dịch Màng Tim: Đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh lý màng ngoài tim và nguy cơ dẫn đến suy tim nếu không được điều trị kịp thời.
- Hệ Thống Mạch Lớn Nối Tại Tim:
- Đánh Giá Trạng Thái Hoạt Động: Quan sát và đánh giá tình trạng ổn định hay bất thường của hệ thống mạch lớn nối tại tim.
Tóm lại, siêu âm tim cung cấp thông tin quan trọng giúp bác sĩ chẩn đoán và điều trị các bệnh lý liên quan đến tim mạch một cách chính xác và hiệu quả.
Quy Trình Siêu Âm Tim Tại Phòng Khám Đa Khoa Olympia
- Trước Khi Siêu Âm (Chuẩn Bị)
- Siêu Âm Tim Qua Thành Ngực: Bạn có thể ăn uống và sử dụng thuốc như bình thường.
- Siêu Âm Tim Qua Thực Quản: Bạn cần nhịn ăn ít nhất 6 tiếng trước khi thực hiện để tránh dịch và thức ăn trào lên thực quản trong quá trình siêu âm.
- Trong Khi Siêu Âm
- Chuẩn Bị Bệnh Nhân:
- Người bệnh cởi áo từ thắt lưng trở lên và nằm nghiêng bên trái trên bàn siêu âm chuyên dụng.
- Kỹ thuật viên/điều dưỡng/bác sĩ dán 3 miếng dán điện cực lên lồng ngực, kết nối với máy đo điện tim.
- Quá Trình Siêu Âm:
- Bác sĩ bôi một lớp gel lên đầu dò siêu âm để hỗ trợ dẫn truyền sóng siêu âm.
- Đầu dò siêu âm được di chuyển qua lại trên lồng ngực để ghi lại hình ảnh của tim.
- Trong quá trình siêu âm, bạn có thể nghe âm thanh mô phỏng tiếng tim đập.
- Bác sĩ có thể yêu cầu bạn hít thở theo nhịp hoặc nín thở để đánh giá sự biến đổi của hình ảnh siêu âm.
- Siêu Âm Tim Qua Thực Quản:
- Cổ họng của bạn sẽ được làm tê bằng thuốc xịt hoặc gel.
- Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ tiêm tĩnh mạch thuốc an thần để bạn thư giãn.
- Đầu dò siêu âm được di chuyển từ miệng xuống cổ họng và thực quản để thu hình ảnh của tim.
- Sau Khi Siêu Âm
- Phân Tích Kết Quả:
- Bác sĩ phân tích hình ảnh thu được và đọc kết quả cho kỹ thuật viên/điều dưỡng ghi chép lại.
- Kết quả sẽ được trả cho bạn sau một thời gian ngắn, bạn mang kết quả này về nơi bác sĩ lâm sàng chỉ định.
- Chỉ Định Thêm Xét Nghiệm:
- Nếu kết quả siêu âm có dấu hiệu bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm một số xét nghiệm khác để chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh.
- Sau Khi Siêu Âm Tim Qua Thực Quản:
- Không ăn, uống trong ít nhất 2 giờ sau khi thực hiện để tránh sặc do cổ họng còn chịu tác dụng của thuốc tê.
- Bạn có thể cần được theo dõi tại bệnh viện từ 1 đến 2 giờ tùy theo tình trạng sức khỏe để đảm bảo an toàn.
- Không tự lái xe về nhà do tác dụng của thuốc an thần.
Phòng Khám Đa Khoa Olympia cam kết cung cấp dịch vụ siêu âm tim chính xác và an toàn, giúp bạn yên tâm trong quá trình kiểm tra và điều trị bệnh lý tim mạch.
Ưu và Nhược Điểm của Siêu Âm Tim
- Ưu Điểm
- Chẩn Đoán Chính Xác: Siêu âm tim cung cấp hình ảnh rõ nét, giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán bệnh lý tim mạch chính xác và hiệu quả.
- Công Nghệ Hiện Đại: Siêu âm 3D tạo hình ảnh ba chiều chi tiết, trong khi siêu âm 4D thêm khả năng ghi nhận chuyển động, hỗ trợ tốt cho việc điều trị.
- Không Xâm Lấn và An Toàn: Siêu âm tim không sử dụng tia phóng xạ, không gây đau và không có biến chứng, an toàn ngay cả khi thực hiện nhiều lần.
- Nhược Điểm
- Đau Họng Sau Siêu Âm Qua Thực Quản: Có thể gây đau họng do đầu dò kích thích cổ họng, dù hiếm khi gây xước bên trong cổ họng.
- Vấn Đề Hô Hấp Khi Gây Mê: Trong quá trình siêu âm cần gây mê, người bệnh có thể gặp vấn đề hô hấp do thuốc an thần hoặc thiếu oxy.
- Loạn Nhịp Tim Khi Siêu Âm Gắng Sức: Có thể gây loạn nhịp tim tạm thời hoặc thay đổi huyết áp khi dùng thuốc hoặc gắng sức.
- Khó Chịu Khi Gắn Điện Cực: Người bệnh có thể cảm thấy khó chịu khi tháo bỏ lớp băng dính gắn điện cực theo dõi điện tim.
Tác Dụng Phụ Hoặc Biến Chứng
- Không Xâm Lấn: Các phương pháp siêu âm tim qua thành ngực, siêu âm 3D, và siêu âm thai không gây tác dụng phụ hay biến chứng.
- Khó Chịu Khi Siêu Âm Qua Thực Quản: Có thể gây cảm giác đau họng do phản xạ nuốt bị kích thích. Thuốc gây mê và thuốc cản âm có thể gây buồn nôn, đau đầu, dị ứng, hoặc lo lắng.
Phòng Khám Đa Khoa Olympia cam kết sử dụng các phương pháp siêu âm tim tiên tiến và an toàn, giúp bạn yên tâm trong quá trình kiểm tra và điều trị bệnh lý tim mạch.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Siêu Âm Tim
- Siêu âm tim là gì và nó có tác dụng gì?
Câu trả lời: Siêu âm tim là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng siêu âm để tạo ra hình ảnh của tim. Nó giúp bác sĩ quan sát cấu trúc và chức năng của tim, đánh giá các vấn đề như kích thước tim, sức bơm của tim, và các bệnh lý về van tim.
- Khi nào tôi cần thực hiện siêu âm tim?
Câu trả lời: Bạn nên thực hiện siêu âm tim nếu có các triệu chứng như đau ngực, khó thở, chóng mặt, rối loạn nhịp tim, hoặc khi có chỉ định từ bác sĩ sau khi thăm khám lâm sàng để xác định các vấn đề tim mạch.
- Quy trình siêu âm tim diễn ra như thế nào?
Câu trả lời: Quy trình siêu âm tim thường gồm ba bước chính:
- Trước khi siêu âm: Không cần nhịn ăn đối với siêu âm qua thành ngực, nhưng cần nhịn ăn ít nhất 6 tiếng đối với siêu âm qua thực quản.
- Trong khi siêu âm: Bác sĩ sẽ đặt đầu dò siêu âm trên ngực hoặc đưa vào thực quản (tùy loại siêu âm), và ghi lại hình ảnh của tim.
- Sau khi siêu âm: Bác sĩ phân tích kết quả và đưa ra chẩn đoán. Bạn có thể cần theo dõi thêm hoặc thực hiện các xét nghiệm khác nếu cần.
- Siêu âm tim có đau không và có tác dụng phụ gì không?
Câu trả lời: Siêu âm tim qua thành ngực không gây đau và không có tác dụng phụ. Tuy nhiên, siêu âm qua thực quản có thể gây khó chịu ở cổ họng và yêu cầu sử dụng thuốc an thần, có thể gây buồn nôn hoặc dị ứng nhẹ.
- Tôi cần chuẩn bị gì trước khi siêu âm tim?
Câu trả lời: Đối với siêu âm qua thành ngực, bạn không cần chuẩn bị đặc biệt và có thể ăn uống bình thường. Đối với siêu âm qua thực quản, bạn cần nhịn ăn ít nhất 6 tiếng trước khi thực hiện để đảm bảo dạ dày trống.
- Kết quả siêu âm tim sẽ có ngay không?
Câu trả lời: Kết quả siêu âm tim thường có sau một thời gian ngắn. Bác sĩ sẽ phân tích hình ảnh và thông báo kết quả cho bạn. Nếu có dấu hiệu bất thường, bạn có thể cần thực hiện thêm các xét nghiệm khác.
- Tại sao cần siêu âm tim khi có các triệu chứng liên quan đến tim mạch?
Câu trả lời: Siêu âm tim giúp phát hiện sớm các bất thường về tim mà các phương pháp khác có thể bỏ sót. Nó cung cấp thông tin chi tiết về cấu trúc và chức năng tim, giúp bác sĩ chẩn đoán và điều trị chính xác các bệnh lý tim mạch.
- Siêu âm tim có an toàn không?
Câu trả lời: Siêu âm tim là phương pháp an toàn, không xâm lấn, không sử dụng tia phóng xạ và không gây hại cho sức khỏe ngay cả khi thực hiện nhiều lần.
#phongkhamdakhoaolympia #olympianhatrang