Bệnh gút là bệnh gì là thắc mắc của rất nhiều người khi gặp phải những cơn đau khớp dữ dội về đêm. Từng được gọi là “bệnh của vua chúa”, nhưng đến năm 2026, Gút đã trở thành một căn bệnh phổ biến do sự thay đổi trong lối sống hiện đại và chế độ dinh dưỡng.
Bệnh gút là bệnh gì?
Bệnh gút (Gout), hay còn gọi là thống phong, là một dạng viêm khớp vi tinh thể đặc trưng bởi sự lắng đọng các tinh thể muối urat (natri urat) tại các khớp và mô mềm xung quanh.
Hiện tượng này xảy ra khi nồng độ acid uric trong máu tăng cao vượt ngưỡng bão hòa (tình trạng tăng acid uric máu). Trong điều kiện bình thường, acid uric hòa tan trong máu và thoát ra ngoài qua thận. Tuy nhiên, khi cơ thể sản xuất quá nhiều hoặc thận bài tiết quá ít, các tinh thể sắc nhọn như kim sẽ hình thành, gây ra những cơn viêm cấp tính cực kỳ đau đớn.
Bệnh gút là bệnh gì?
Nguyên nhân gây bệnh – Vì sao acid uric tăng cao?
Có ba nhóm nguyên nhân chính dẫn đến sự mất cân bằng acid uric:
-
Nguyên nhân nguyên phát (Vô căn): Chiếm đa số trường hợp, thường do yếu tố di truyền hoặc cơ địa. Những người này có quá trình tổng hợp purin nội sinh tự nhiên cao hơn mức bình thường.
-
Chế độ ăn và lối sống: Tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu Purin (thịt đỏ, nội tạng, hải sản) và lạm dụng rượu bia (đặc biệt là bia làm cản trở quá trình đào thải acid uric qua thận).
-
Nguyên nhân thứ phát: Hệ quả từ các bệnh lý khác như suy thận, các bệnh về máu (đa hồng cầu, bệnh bạch cầu) hoặc do tác dụng phụ của một số loại thuốc điều trị huyết áp, thuốc lợi tiểu.
Triệu chứng điển hình – Nhận diện cơn Gút cấp
Cơn gút thường xuất hiện đột ngột vào ban đêm với các biểu hiện:
-
Đau khớp dữ dội: Thường xảy ra ở khớp ngón chân cái (chiếm 50% các đợt cấp đầu tiên), mắt cá chân, đầu gối, cổ tay.
-
Sưng, nóng, đỏ: Vùng khớp bị ảnh hưởng căng bóng, đỏ rực và rất nhạy cảm (ngay cả một tấm chăn mỏng chạm vào cũng gây đau không chịu nổi).
-
Giới hạn vận động: Khớp trở nên cứng, khó cử động ngay cả khi cơn đau đã thuyên giảm.
Nhận diện cơn Gút cấp
Bạn có biết? Theo các nghiên cứu mới nhất năm 2026, tình trạng đau khớp do Gút không chỉ là vấn đề tại chỗ mà còn là dấu hiệu cảnh báo tình trạng viêm hệ thống, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tim mạch.
Cập nhật y khoa 2026 – Những bước tiến mới trong chẩn đoán và điều trị
Trong năm 2026, việc quản lý bệnh Gút đã bước sang một trang mới nhờ ứng dụng công nghệ và y học cá thể hóa:
Chẩn đoán bằng CT năng lượng kép (DECT)
Thay vì chỉ xét nghiệm máu đơn thuần (vốn có thể cho kết quả acid uric bình thường ngay trong cơn đau cấp), chụp CT năng lượng kép (DECT) đã trở thành tiêu chuẩn vàng để phát hiện sớm các tinh thể urat ẩn sâu trong các mô mà mắt thường không thấy được.
Chẩn đoán bằng CT năng lượng kép (DECT)
Thuốc sinh học thế hệ mới
Bên cạnh các thuốc truyền thống như Colchicine hay Allopurinol, năm 2026 chứng kiến sự phổ biến của các liệu pháp sinh học kháng IL-1β. Các loại thuốc này nhắm trúng đích vào cơ chế gây viêm, giúp cắt đứt cơn đau nhanh chóng cho những bệnh nhân bị kháng thuốc hoặc có chống chỉ định với thuốc kháng viêm thông thường.
Trục Ruột – Khớp (Gut-Joint Axis)
Y khoa 2026 đặc biệt chú trọng đến hệ vi sinh đường ruột. Các bác sĩ hiện nay thường kê đơn các chủng lợi khuẩn (Probiotics) chuyên biệt giúp hỗ trợ phân hủy purin ngay từ đường tiêu hóa, làm giảm áp lực cho thận.
Phân biệt Gút và Giả gút (Pseudogout)
Rất nhiều người nhầm lẫn hai căn bệnh này. Dưới đây là bảng so sánh nhanh:
| Đặc điểm | Bệnh Gút | Bệnh Giả gút |
| Loại tinh thể | Natri Urat (sắc nhọn) | Canxi Pyrophosphat (hình thoi) |
| Vị trí điển hình | Ngón chân cái, cổ chân | Đầu gối, cổ tay |
| Xét nghiệm máu | Acid uric thường cao | Acid uric thường bình thường |
| Yếu tố kích hoạt | Bữa ăn nhiều đạm, rượu bia | Lão hóa khớp, chấn thương |
Phân biệt Gút và Giả gút (Pseudogout)
Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị sớm
Nếu chủ quan chỉ uống thuốc giảm đau mà không kiểm soát acid uric, bệnh sẽ tiến triển sang giai đoạn mạn tính với các biến chứng:
-
Hạt Tophi: Các cục u dưới da gây biến dạng khớp, có thể vỡ ra dẫn đến nhiễm trùng, hoại tử phải cắt cụt chi.
-
Sỏi thận và Suy thận: Tinh thể urat lắng đọng trong bể thận gây sỏi và làm tổn thương nhu mô thận.
-
Bệnh lý tim mạch: Tình trạng viêm mạn tính do Gút làm tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim.
Biến chứng nguy hiểm
Chế độ dinh dưỡng và phòng ngừa 2026
Để “sống chung hòa bình” với bệnh Gút, bạn cần tuân thủ quy tắc:
-
Hạn chế (Nhóm đỏ): Thịt bò, thịt chó, nội tạng (gan, thận), hải sản (tôm, cua), rượu bia.
-
Nên dùng (Nhóm xanh): Rau xanh, trái cây giàu Vitamin C (giúp hạ acid uric), các sản phẩm từ sữa ít béo.
-
Uống đủ nước: Giúp thận làm việc hiệu quả hơn để đào thải độc tố.
-
Kiểm soát cân nặng: Giảm mỡ thừa giúp giảm áp lực lên khớp và cải thiện chuyển hóa.
Có thể bạn quan tâm: 8 Mẹo Giảm Đau Gout Hiệu Quả – Giảm Sưng Viêm, Ngăn Ngừa Tái Phát
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Tại sao tôi xét nghiệm Acid Uric bình thường nhưng vẫn bị đau Gút?
Trong cơn gút cấp, một lượng lớn acid uric đã kết tinh thành tinh thể urat tại khớp, khiến nồng độ trong máu giảm xuống ảo. Do đó, bác sĩ cần dựa vào triệu chứng lâm sàng và hình ảnh siêu âm/CT để chẩn đoán.
2. Bệnh gút có di truyền không?
Có. Nếu bố hoặc mẹ bị gút, bạn có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do các gene liên quan đến việc vận chuyển và tái hấp thu acid uric tại thận.
3. Phụ nữ có bị gút không?
Có, đặc biệt là phụ nữ sau mãn kinh khi nồng độ Estrogen (hormon giúp đào thải acid uric) suy giảm mạnh.
Lời kết: Bệnh gút không còn là nỗi ám ảnh nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng. Sự kết hợp giữa lối sống lành mạnh và các thành tựu y khoa 2026 sẽ giúp bạn bảo vệ khớp toàn diện.
