Đặt lịch
Thời gian gần đây, thông tin về việc số ca mắc tay chân miệng đang gia tăng nhanh chóng khiến không ít bậc phụ huynh cảm thấy lo lắng. Theo thống kê mới nhất, cả nước đang ghi nhận khoảng 3.000 ca mắc bệnh tay chân miệng mỗi tuần.
Con số này là một tín hiệu nhắc nhở, nhưng không phải là lý do để chúng ta rơi vào trạng thái hoang mang. Câu hỏi quan trọng hơn mà các bậc cha mẹ cần đặt ra lúc này là: Vì sao thời điểm tháng 9–10 lại cần được đặc biệt lưu ý, và chúng ta cần quan sát, hành động như thế nào khi trẻ đã quay trở lại trường học?
Trong bài viết này, Phòng khám Đa khoa Olympia sẽ cùng ba mẹ phân tích tình hình hiện tại và chuẩn bị những kiến thức thiết thực nhất để chăm sóc trẻ an toàn.
Gần 3.000 ca tay chân miệng mỗi tuần nói lên điều gì?
Để nhìn nhận đúng bối cảnh dịch tễ hiện tại, chúng ta cần dựa trên các số liệu chính thức thay vì những tin đồn chưa được kiểm chứng.
Tình hình Tay Chân Miệng (Cập nhật tháng 8/2026)
Số ca mới: Khoảng 3.000 ca/tuần trong 4 tuần gần đây (Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 24/08/2026).
Số ca tích lũy: Gần 100.000 ca trong 8,5 tháng đầu năm 2026.
Xu hướng: Tăng hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025, tập trung nhiều ở các tỉnh phía Nam.
Những con số trên cho thấy bệnh tay chân miệng 2026 đang có xu hướng tăng mạnh. Tuy nhiên, đây là biểu đồ dịch tễ có chu kỳ. Ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho biết tay chân miệng lưu hành quanh năm nhưng thường có xu hướng tăng rõ rệt vào giai đoạn tháng 9 và tháng 10. Do đó, sự gia tăng này phần lớn nằm trong dự báo chuyên môn của ngành y tế.
Đứng trước nguy cơ dịch bùng phát đầu năm học mới, Bộ Y tế đã liên tục ban hành các Công văn khẩn gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Tại Khánh Hòa, công tác giám sát dịch tễ học đường cũng đang được Sở Y tế và các cơ quan chức năng đặc biệt thắt chặt, yêu cầu các cơ sở mầm non, nhóm trẻ gia đình trên toàn tỉnh – bao gồm cả khu vực Nha Trang – phải thực hiện nghiêm ngặt khâu vệ sinh khử khuẩn, phát hiện sớm ca bệnh để khoanh vùng xử lý ổ dịch kịp thời.
Vì sao tháng 9–10 là thời điểm cần lưu ý?
Không phải ngẫu nhiên mà tháng 9 và tháng 10 luôn là giai đoạn ghi nhận sự gia tăng của bệnh tay chân miệng. Đây là thời điểm đánh dấu “mùa tựu trường” – khi hàng triệu trẻ nhỏ mầm non và tiểu học quay trở lại lớp học.
Môi trường tập trung đông người chính là điều kiện thuận lợi nhất để virus lây lan, với các lý do cụ thể sau:
Tiếp xúc gần đan xen: Trong lớp học, trẻ thường xuyên sinh hoạt, ăn ngủ và chơi đùa cùng nhau ở khoảng cách rất gần.
Dùng chung đồ vật: Đồ chơi chung, mặt bàn, tay nắm cửa, sàn nhà… là những bề mặt rất dễ dính dịch tiết đường hô hấp, nước bọt hoặc phân của trẻ mang bệnh. Virus gây bệnh tay chân miệng có khả năng tồn tại khá lâu trên các bề mặt này.
Kỹ năng vệ sinh chưa hoàn thiện: Ở độ tuổi mầm non, trẻ chưa có ý thức tự giác rửa tay đúng cách sau khi đi vệ sinh hay trước khi ăn. Thói quen đưa tay hoặc đồ chơi vào miệng cũng là con đường ngắn nhất để virus xâm nhập.
Khả năng lây nhiễm “thầm lặng”: Bệnh có thể lây lan ngay từ thời điểm ủ bệnh, khi trẻ mang virus nhưng biểu hiện ban đầu chưa rõ ràng, khiến giáo viên và phụ huynh khó phát hiện sớm để cách ly.
Đây là giai đoạn cần đặc biệt lưu ý vì sự kết hợp giữa đặc tính lây lan nhanh của virus và môi trường sinh hoạt tập thể sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ trẻ mắc bệnh.
Điều cha mẹ cần quan sát khi trẻ đi học trở lại
Khi trẻ đi học tay chân miệng là một trong những bệnh lý ba mẹ cần nghĩ tới đầu tiên nếu con có biểu hiện ốm. Hàng ngày sau khi đón con về, cha mẹ nên dành thời gian quan sát các dấu hiệu thực tế sau:
Sốt: Trẻ có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao. Đây thường là dấu hiệu đầu tiên.
Đau họng, biếng ăn: Trẻ đột nhiên ăn uống kém, quấy khóc khi ăn, nhễu nước bọt nhiều hơn bình thường do đau rát trong miệng.
Loét miệng: Các vết loét đỏ hay phỏng nước nhỏ xuất hiện ở niêm mạc miệng, lợi, lưỡi.
Phát ban hoặc bóng nước: Xuất hiện các nốt ban hồng hoặc bóng nước (thường không ngứa, không đau) ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông.
Trẻ mệt mỏi, thay đổi hành vi: Trẻ lừ đừ, bứt rứt, kém linh hoạt hơn ngày thường.
Lưu ý: Không phải lúc nào trẻ cũng có đầy đủ các triệu chứng trên, và không phải cứ có vài nốt đỏ trên tay chân là chắc chắn mắc tay chân miệng. Một số bệnh lý khác như dị ứng, thủy đậu, hay nhiễm trùng da cũng có thể gây nổi mẩn.
(Nếu muốn tìm hiểu đầy đủ về bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ, từ nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh đến các phương pháp chăm sóc cơ bản nhất, cha mẹ có thể tham khảo bài viết nền tảng của chúng tôi: Bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ).
Điều quan trọng hơn những nốt phỏng – nhận biết dấu hiệu cảnh báo
Theo Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tay chân miệng (Ban hành kèm theo Quyết định số 1003/QĐ-BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế), bệnh được chia thành 4 mức độ. Hầu hết trẻ chỉ dừng ở Độ 1 (thể nhẹ, tổn thương ở da/niêm mạc). Tuy nhiên, khi bệnh chuyển sang Độ 2, Độ 3 (tổn thương thần kinh, tim mạch), tình trạng sẽ diễn biến xấu rất nhanh.
Bảng Checklist các dấu hiệu cảnh báo dưới đây được trích xuất trực tiếp từ phác đồ chuẩn của Bộ Y tế. Nếu trẻ có BẤT KỲ dấu hiệu nào chuyển độ dưới đây, ba mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức:
Sốt cao hoặc sốt kéo dài: Trẻ sốt cao trên 39 độ C và khó hạ nhiệt dù đã dùng thuốc giảm sốt, hoặc sốt kéo dài quá 48 giờ.
Giật mình chới với: Đây là dấu hiệu rất điển hình của biến chứng thần kinh. Trẻ thường giật mình, chới với từng cơn ngắn (vài giây), đặc biệt dễ nhận thấy lúc trẻ đang thiu thiu ngủ hoặc ngay cả khi đang thức chơi.
Run chi, đi đứng loạng choạng: Trẻ run tay chân, yếu liệt chi, hoặc đi đứng không vững.
Nôn ói nhiều: Trẻ nôn trớ liên tục, nôn khan không rõ nguyên nhân.
Lừ đừ, thay đổi ý thức: Trẻ ngủ gà, khó đánh thức, lú lẫn hoặc bứt rứt, quấy khóc liên tục không thể dỗ dành.
Khó thở: Nhịp thở nhanh, thở rít, thở nông, rút lõm lồng ngực.
Da nổi vân tím, vã mồ hôi, lạnh tay chân: Dấu hiệu cảnh báo suy tuần hoàn.
Việc nhận diện sớm các dấu hiệu này mang tính chất sống còn, giúp bác sĩ can thiệp kịp thời trước khi bệnh chuyển sang giai đoạn nguy hiểm.
5 việc cha mẹ nên làm ngay trong tháng 9–10
Nếu nghi ngờ trẻ mắc bệnh, cha mẹ cần chủ động cho trẻ nghỉ học. Theo Hướng dẫn giám sát và phòng, chống bệnh tay chân miệng (Ban hành kèm theo Quyết định số 581/QĐ-BYT), trẻ mắc bệnh phải được cách ly ít nhất là 10 ngày kể từ khi khởi phát bệnh. Trẻ không được đến lớp cho đến khi các nốt phỏng nước đã khô và bác sĩ xác nhận đã hết nguy cơ lây nhiễm. Điều này không chỉ giúp trẻ được nghỉ ngơi, theo dõi y tế mà còn là quy định bắt buộc để cắt đứt nguồn lây, bảo vệ các bạn nhỏ khác trong lớp.
Rửa tay đúng cách và thường xuyên: Trẻ em và cả người lớn chăm sóc trẻ cần rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy. Đặc biệt phải rửa tay trước khi ăn, trước khi chuẩn bị thức ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và sau khi tiếp xúc với trẻ bệnh.
Vệ sinh đồ dùng và bề mặt: Gia đình và nhà trường cần thường xuyên lau sạch các bề mặt trẻ hay chạm tới (bàn ghế, tay nắm cửa, sàn nhà) và đồ chơi bằng xà phòng hoặc các dung dịch sát khuẩn thông thường.
Không dùng chung đồ dùng cá nhân: Tập cho trẻ thói quen không dùng chung cốc uống nước, muỗng, khăn mặt, hoặc đồ chơi chưa được vệ sinh để cắt đứt đường lây truyền. Đảm bảo trẻ được ăn chín, uống chín.
Quan sát trẻ mỗi ngày: Hãy kiểm tra lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông và miệng của con mỗi tối khi tắm và mỗi sáng trước khi đi học. Nếu thấy trẻ sốt hoặc mệt, hãy đo nhiệt độ ngay.
Cho trẻ nghỉ học khi có dấu hiệu bệnh: Nếu nghi ngờ trẻ mắc bệnh hoặc có bất kỳ biểu hiện bất thường nào, cha mẹ cần chủ động cho trẻ nghỉ học. Điều này không chỉ giúp trẻ được nghỉ ngơi, theo dõi y tế mà còn bảo vệ các bạn nhỏ khác trong lớp, đồng thời tuân thủ đúng hướng dẫn phòng chống dịch của cơ sở giáo dục và y tế.
Nếu con mắc tay chân miệng, khi nào nên đưa trẻ đi khám?
Để phụ huynh dễ dàng ra quyết định, Olympia tóm tắt hướng dẫn đánh giá tình trạng trẻ thành 3 cấp độ thực tế sau:
Có thể theo dõi tại nhà (Theo hướng dẫn của bác sĩ): Trẻ tỉnh táo, vui chơi bình thường, ăn uống được, sốt nhẹ dễ hạ, và KHÔNG có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào. Ba mẹ vẫn nên cho trẻ đi khám lần đầu để được chẩn đoán chính xác và nhận phác đồ theo dõi.
Cần đưa trẻ đi khám ngay: Khi trẻ sốt cao trên 39 độ, nôn ói, quấy khóc nhiều, ăn uống rất kém, hoặc ba mẹ cảm thấy bất an về tình trạng của con.
Cần cấp cứu khẩn cấp: Khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu: giật mình chới với, run tay chân, lừ đừ khó đánh thức, thở bất thường, da tím tái. Lúc này, từng phút đều quan trọng.
Olympia muốn phụ huynh nhớ điều gì?
Gần 3.000 ca tay chân miệng được ghi nhận mỗi tuần trong 4 tuần gần đây không có nghĩa mọi trẻ đều sẽ mắc bệnh, nhưng đây là một tín hiệu cho thấy phụ huynh không nên chủ quan trong giai đoạn hiện tại. Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong 8,5 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 100.000 ca tay chân miệng, tăng hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Đáng lưu ý, Bộ Y tế cho biết bệnh thường gia tăng vào khoảng tháng 9–10, đúng thời điểm trẻ trở lại trường và tiếp xúc gần với nhiều trẻ khác.
Thực tế, tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm tại Việt Nam chứ không chỉ xuất hiện trong một vài tháng nhất định. WHO ghi nhận bệnh thường có hai giai đoạn gia tăng, khoảng tháng 3–5 và tháng 9–12. Bệnh lây chủ yếu qua tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, dịch từ bóng nước hoặc phân của người nhiễm bệnh; virus cũng có thể truyền gián tiếp qua bàn tay, đồ chơi và các bề mặt bị nhiễm bẩn.
Vì vậy, điều quan trọng không phải là “có nên lo sợ tay chân miệng hay không?”, mà là biết cách phòng bệnh và biết thời điểm nào cần đưa trẻ đi khám.
Cha mẹ có thể bắt đầu từ những việc rất đơn giản nhưng cần thực hiện đều đặn: hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng, đặc biệt trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh; không dùng chung cốc, thìa, khăn hoặc các vật dụng cá nhân; thường xuyên vệ sinh đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa và những bề mặt trẻ tiếp xúc nhiều. Đây cũng là những nội dung nằm trong khuyến cáo “3 sạch: ăn uống sạch – ở sạch – bàn tay sạch” của Bộ Y tế.
Và có một điều cha mẹ không nên bỏ qua: tay chân miệng không chỉ được đánh giá bằng số lượng nốt phỏng trên da. Phần lớn trường hợp diễn tiến nhẹ, nhưng một số trẻ có thể xuất hiện biến chứng, đặc biệt là các biểu hiện liên quan đến thần kinh và hô hấp. Vì vậy, khi trẻ mắc hoặc nghi ngờ mắc bệnh, phụ huynh cần theo dõi cả tình trạng sốt, khả năng ăn uống, mức độ tỉnh táo và những thay đổi bất thường trong hành vi của trẻ.
Các dấu hiệu như sốt cao khó hạ, giật mình nhiều, run tay chân, nôn nhiều, quấy khóc bất thường hoặc li bì, thở bất thường hay tình trạng trẻ diễn biến xấu là những lý do cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.
Tay chân miệng không phải là lý do để cha mẹ hoảng sợ, nhưng cũng không phải bệnh nên xem nhẹ. Trong thời điểm số ca bệnh đang ở mức cao và trẻ bước vào giai đoạn học tập, sinh hoạt tập trung trở lại, chủ động phòng lây nhiễm, quan sát trẻ mỗi ngày và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ trẻ.
Nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện nghi ngờ tay chân miệng, đặc biệt khi có dấu hiệu bất thường hoặc diễn tiến nhanh, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám, đánh giá mức độ bệnh và hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Không nên tự đánh giá mức độ nặng của bệnh chỉ dựa vào việc trẻ có nhiều hay ít bóng nước.
Một đứa trẻ khỏe mạnh không chỉ là đứa trẻ không có nốt phỏng — mà còn là đứa trẻ được người lớn quan sát đúng, phát hiện đúng và đưa đi khám đúng lúc.
Nguồn tham khảo:
Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (Bài viết ngày 24/08/2026): Ghi nhận 3.000 ca mắc tay chân miệng mỗi tuần, Bộ Y tế khuyến cáo khẩn.
Các hướng dẫn chuyên môn và khuyến cáo phòng chống dịch bệnh của Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế Việt Nam.
Bộ Y tế (2012). Quyết định số 1003/QĐ-BYT về việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tay chân miệng.
Bộ Y tế (2012). Quyết định số 581/QĐ-BYT về việc ban hành Hướng dẫn giám sát và phòng, chống bệnh tay chân miệng.
Có thể bạn quan tâm
- CÔNG CỤ MIỄN PHÍ: TÍNH CHU KỲ KINH NGUYỆT & NGÀY DỰ SINH
- Bệnh Tay Chân Miệng Tăng Gấp 5 Lần – Dấu Hiệu Nhận Biết Và Cách Phòng Ngừa Cấp Tốc
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP (FAQ)
1. Tay chân miệng có đang tăng mạnh vào tháng 9/2026 không? Có. Theo thống kê của Bộ Y tế trong tháng 8/2026, cả nước ghi nhận khoảng 3.000 ca mắc mỗi tuần và tổng số ca tích lũy cao gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Bệnh thường có xu hướng tăng mạnh vào các tháng 9–10 hàng năm.
2. Vì sao trẻ đi học lại dễ lây tay chân miệng? Môi trường trường học/nhà trẻ khiến trẻ tiếp xúc gần gũi với nhau. Việc dùng chung đồ chơi, ngủ chung không gian và kỹ năng vệ sinh cá nhân của trẻ chưa hoàn thiện tạo điều kiện thuận lợi cho virus (từ dịch tiết, nước bọt, phân) lây lan nhanh chóng.
3. Trẻ bị tay chân miệng có cần nghỉ học không? Bắt buộc. Khi trẻ có biểu hiện mắc bệnh, cha mẹ cần cho trẻ nghỉ học ngay lập tức để theo dõi sức khỏe và tránh lây nhiễm chéo cho các trẻ khác trong lớp. Trẻ chỉ nên đi học lại khi có sự đồng ý của bác sĩ (thường sau 7–10 ngày khi các nốt phỏng đã khô và trẻ hết sốt hoàn toàn).
4. Tay chân miệng có thể bị mắc lại không? Có. Bệnh tay chân miệng do nhiều chủng virus đường ruột gây ra (phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71). Trẻ mắc bệnh và khỏi chỉ có miễn dịch với chủng virus đó, hoàn toàn có thể mắc lại bệnh nếu nhiễm một chủng virus tay chân miệng khác.
5. Có phải cứ nổi bóng nước ở tay chân là chắc chắn mắc tay chân miệng? Không hẳn. Bóng nước, phát ban có thể là triệu chứng của nhiều bệnh lý khác như thủy đậu, dị ứng, viêm da cơ địa… Tuy nhiên, nếu phát ban xuất hiện ở các vị trí đặc trưng (lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông, niêm mạc miệng) đi kèm sốt, nguy cơ cao là bệnh tay chân miệng. Ba mẹ cần đưa trẻ đi khám để bác sĩ chẩn đoán chính xác.
6. Cha mẹ cần làm gì đầu tiên khi trong nhà có trẻ mắc tay chân miệng? Cần cách ly trẻ bệnh ở một phòng thoáng mát, cho trẻ dùng riêng đồ dùng cá nhân (khăn, ly, muỗng). Người chăm sóc trẻ phải rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, đặc biệt là sau khi dọn vệ sinh hoặc bôi thuốc cho trẻ. Đồng thời, liên tục theo dõi các dấu hiệu cảnh báo nặng (giật mình, sốt cao…) để đưa đi viện kịp thời.
Bài viết có sự tham vấn của BS. CKII. Đặng Thái Tú Anh (Chuyên khoa nhi tại Olympia)
