Máy Khử Rung Tim Tự Động (AED) Là Gì? Vì Sao Nha Trang Đồng Loạt Lắp Đặt 80 Máy Tại Nơi Công Cộng?

Sự kiện tỉnh Khánh Hòa tiến hành lắp đặt 80 máy khử rung tim tự động (AED) tại các khu vực công cộng, đặc biệt là dọc bờ biển Nha Trang, đánh dấu một bước tiến lớn trong mạng lưới cấp cứu cộng đồng. Tuy nhiên, với nhiều người, thiết bị này vẫn còn khá xa lạ. Vậy máy khử rung tim tự động là gì? Tại sao nó lại đóng vai trò “sinh tử” trong cấp cứu ngừng tim? 

Máy khử rung tim tự động (AED) là gì?

Máy khử rung tim tự động (Tiếng Anh: Automated External Defibrillator – AED) là một thiết bị y tế điện tử xách tay, có khả năng tự động phân tích nhịp tim và cung cấp một cú sốc điện (khử rung) để khôi phục lại nhịp tim bình thường cho những bệnh nhân đang bị ngừng tim đột ngột.

Đây là thiết bị cấp cứu được thiết kế thông minh, hướng dẫn bằng giọng nói và hình ảnh, giúp cho ngay cả những người không có chuyên môn y tế cũng có thể sử dụng an toàn trong các tình huống khẩn cấp.

Vì sao việc trang bị máy AED tại nơi công cộng lại mang tính “sống còn”?

Nhiều người thắc mắc tại sao không chờ xe cấp cứu mà phải dùng máy AED tại chỗ. Theo các chuyên gia y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), câu trả lời nằm ở 3 lý do cốt lõi:

• Tỷ lệ ngừng tim ngoài bệnh viện rất cao: Theo Giám đốc Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa, có hơn 70% các ca ngừng tim xảy ra ở ngoài bệnh viện (tại nhà, trên đường, nơi làm việc, khu du lịch…).

• Tình trạng rung thất: Trong số các ca ngừng tim, có tới 75% trường hợp bệnh nhân rơi vào tình trạng “rung thất” (tim co bóp hỗn loạn, không bơm được máu) trước khi ngừng hẳn. Cách duy nhất để đảo ngược tình trạng này là sốc điện bằng máy khử rung.

• “Thời gian vàng” cực kỳ ngắn: Thời gian vàng để cứu sống nạn nhân ngừng tim chỉ kéo dài từ 3 – 5 phút đầu tiên. Trong khi đó, lực lượng y tế chuyên nghiệp (xe cứu thương) rất khó để có thể di chuyển đến hiện trường trong khoảng thời gian này. Sử dụng máy AED kịp thời giúp tăng cơ hội sống sót của nạn nhân lên tới 70%.

Vị trí 80 máy khử rung tim AED tại Khánh Hòa được đặt ở đâu?

Nhằm đảm bảo an toàn cho hơn 15 triệu lượt khách du lịch và người dân địa phương, trong năm 2026, Khánh Hòa trang bị 80 máy AED tại các “điểm nóng” bao gồm:

• 25 máy được đặt dọc tuyến công viên bờ biển Nha Trang.

• 55 máy còn lại được phân bổ tại các trường học, siêu thị, khu chung cư, sân bay, nhà ga và các điểm du lịch trọng điểm.

Đặc biệt, lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa đã chỉ đạo số hóa mỗi máy AED thành một “điểm chạm thông minh” trên bản đồ y tế số của tỉnh. Nhờ kết nối định vị thời gian thực, Trung tâm Cấp cứu 115 có thể chỉ huy, điều phối chính xác nguồn lực để hỗ trợ người dân nhanh nhất.

Người bình thường, chưa từng học Y có dùng được máy AED không?

Hoàn toàn được. Máy AED được sinh ra dành cho cộng đồng. Khi được bật lên, thiết bị sẽ phát ra giọng nói hướng dẫn chi tiết từng bước (ví dụ: “Hãy dán miếng điện cực lên ngực trần của bệnh nhân”, “Máy đang phân tích nhịp tim, không chạm vào bệnh nhân”). Máy có bộ vi xử lý thông minh để tự đánh giá xem bệnh nhân có cần sốc điện hay không. Nếu không cần, máy sẽ không cho phép phát xung điện, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cả người cứu và nạn nhân.

Hiện tại, Trung tâm Cấp cứu 115 tỉnh Khánh Hòa cũng đang tiến hành đào tạo kỹ năng thực hành hồi sinh tim phổi (CPR) và cách dùng máy AED cho lực lượng không chuyên như nhân viên an ninh, lễ tân khách sạn, bảo vệ bờ biển… để hình thành mạng lưới phản ứng nhanh tại chỗ.

Các bước sử dụng máy AED

Khi sử dụng máy AED, hãy thực hiện lần lượt các bước sau:

1. Bật máy AED và làm theo hướng dẫn bằng giọng nói hoặc hình ảnh trên máy.
2. Chuẩn bị vùng ngực nạn nhân: cởi hoặc cắt bỏ quần áo ở vùng ngực, lau khô mồ hôi hoặc nước trên da.
3. Dán miếng điện cực thứ nhất vào phía trên bên phải ngực, ngay dưới xương đòn.
4. Dán miếng điện cực thứ hai ở bên trái ngực, ngay dưới nách. Hai miếng điện cực cần được đặt đúng vị trí theo hình minh họa trên miếng dán hoặc hướng dẫn của máy.
5. Để máy phân tích nhịp tim: không chạm vào nạn nhân trong lúc máy đang phân tích. Đảm bảo mọi người xung quanh đứng cách xa nạn nhân.
6. Thực hiện theo hướng dẫn của máy AED. Nếu máy yêu cầu sốc điện, đảm bảo không ai chạm vào nạn nhân trước khi nhấn nút sốc. Tiếp tục làm theo hướng dẫn của máy cho đến khi nhân viên y tế đến.

Cần làm gì khi phát hiện người bị ngừng tim đột ngột ngã gục?

Nếu bạn thấy một người đột ngột ngã gục, mất ý thức, ngừng thở hoặc thở ngáp cá, hãy thực hiện ngay chuỗi hành động sinh tồn sau:

1. Gọi ngay 115 và lớn tiếng hô hoán yêu cầu người xung quanh đi lấy máy AED gần nhất.

2. Tiến hành ép tim ngoài lồng ngực (CPR) liên tục để duy trì tuần hoàn máu não.

3. Khởi động máy AED ngay khi máy được mang tới và làm theo hướng dẫn bằng giọng nói của máy.

4. Tiếp tục ép tim hoặc sốc điện theo nhịp hướng dẫn của AED cho đến khi nhân viên y tế chuyên nghiệp có mặt.

Các lưu ý khi sử dụng máy AED

AED được thiết kế để hỗ trợ cấp cứu ngừng tim đột ngột và có thể tự phân tích nhịp tim. Tuy nhiên, để máy hoạt động chính xác và đảm bảo an toàn, người sử dụng cần lưu ý một số tình huống sau:

Một số tình huống đặc biệt

Nạn nhân vừa được đưa ra khỏi nước:
Đưa nạn nhân đến nơi an toàn, lau khô vùng ngực rồi mới dán điện cực AED. Không sử dụng AED khi nạn nhân đang nằm trong nước.

Nạn nhân có nhiều lông ngực:
Lông ngực thông thường không phải vấn đề. Tuy nhiên, nếu lông quá nhiều khiến điện cực không bám chắc vào da, cần xử lý để đảm bảo điện cực tiếp xúc tốt.

Nạn nhân có máy tạo nhịp tim hoặc máy khử rung tim cấy dưới da:
Vẫn sử dụng AED khi cần. Chỉ cần tránh đặt điện cực trực tiếp lên vị trí thiết bị cấy.

Nạn nhân mang thai:
Không trì hoãn AED vì lý do mang thai. Ưu tiên đặt điện cực đúng vị trí theo hướng dẫn của máy.

Điều quan trọng nhất

Khi sử dụng AED, luôn làm theo hướng dẫn bằng giọng nói hoặc hình ảnh của máy. Nếu AED yêu cầu phân tích nhịp tim hoặc sốc điện, hãy hô lớn “Mọi người tránh ra!” và đảm bảo không ai chạm vào nạn nhân.

Sau khi AED hoàn tất phân tích hoặc sốc điện, tiếp tục CPR và làm theo hướng dẫn của máy cho đến khi nhân viên y tế chuyên nghiệp có mặt.

Đừng chờ đến lúc phải dùng máy AED mới lo cho trái tim!

Sự xuất hiện của 80 chiếc máy khử rung tim tại Nha Trang là một tấm khiên bảo vệ tuyệt vời cho cộng đồng. Tuy nhiên, ngừng tim đột ngột hiếm khi là một tai nạn ngẫu nhiên, mà phần lớn bắt nguồn từ những bệnh lý tim mạch tiềm ẩn đã âm thầm tiến triển từ lâu (như bệnh mạch vành, hẹp hở van tim, nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp tim…).

Rất nhiều người đang mang trong mình mầm mống của bệnh tim mạch nhưng lại hoàn toàn khỏe mạnh, không hề có triệu chứng, cho đến khi cơn đột quỵ hoặc ngừng tim ập tới. Bạn có bao giờ tự hỏi: Vì sao nhiều người chỉ phát hiện bệnh tim khi đã xuất hiện biến chứng?

Thay vì phó mặc tính mạng cho những phút cấp cứu muộn màng ngoài đường phố, cách tốt nhất để bảo vệ mạng sống của chính bạn và người thân là chủ động tầm soát và khám tim mạch định kỳ.

Phòng Khám Đa Khoa Olympia (Olympia Medic) tự hào là địa chỉ y tế uy tín, được trang bị hệ thống máy móc chẩn đoán hình ảnh hiện đại (Siêu âm tim, điện tim, xét nghiệm sinh hóa…) cùng đội ngũ bác sĩ chuyên khoa tim mạch giàu kinh nghiệm. Chúng tôi giúp bạn:

• Phát hiện sớm các bất thường về cấu trúc và nhịp đập của tim.

• Đánh giá nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim.

• Tư vấn phác đồ điều trị và thay đổi lối sống để trái tim luôn khỏe mạnh.

Đừng để trái tim ngừng đập mới bắt đầu quan tâm. Hãy đặt lịch khám tim mạch tại Olympia Medic ngay hôm nay để làm chủ sức khỏe của chính mình!