Hồi sức cấp cứu & đánh giá ý thức

Thang điểm Glasgow — bảng đầy đủ

Thang do Teasdale và Jennett xây dựng năm 1974, được chuẩn hóa lại năm 2014 với quy trình bốn bước: kiểm tra các yếu tố cản trở đánh giá → quan sát tự nhiên → kích thích bằng lời rồi bằng đau → chấm điểm theo đáp ứng tốt nhất quan sát được.

Kích thích đau chuẩn: ấn đầu ngón tay, véo cơ thang, hoặc ấn hố trên ổ mắt. Luôn lấy đáp ứng tốt nhất và với vận động thì lấy chi đáp ứng tốt nhất.

Glasgow cho trẻ dưới 2 tuổi

Trẻ chưa biết nói không thể trả lời định hướng, và trẻ nhỏ rụt chi khi chạm chứ chưa định vị được nơi đau. Vì vậy phần lời nói và vận động được thay bằng các mốc phát triển tương ứng. Từ 2 tuổi trở lên, thang nhi khoa trùng hoàn toàn với thang người lớn — đó là lý do công cụ này chỉ có hai bảng chứ không phải ba.

Bảng điểm SOFA

Bảng do Vincent và cộng sự công bố năm 1996, giữ nguyên đến nay và là bảng được dùng trong định nghĩa Sepsis-3 (2016): nghi ngờ nhiễm trùng cộng với tăng SOFA từ 2 điểm trở lên so với mức nền chính là nhiễm trùng huyết.

Khi chỉ có SpO₂ mà không có khí máu

Phần lớn phòng khám không làm được khí máu động mạch. Công cụ cho phép thay bằng tỷ lệ SpO₂/FiO₂, quy đổi theo phương trình Rice 2007: S/F = 64 + 0,84 × P/F, tức P/F = (S/F − 64) ÷ 0,84. Các mốc tương ứng thường dùng: S/F 315 ≈ P/F 300 · S/F 235 ≈ P/F 200 · S/F 148 ≈ P/F 100.

Giới hạn phải nhớ: phép quy đổi chỉ dùng được khi SpO₂ ≤ 97%. Trên mức đó đường cong bão hòa oxy đi ngang, SpO₂ không còn phân biệt được PaO₂ 100 với PaO₂ 300, nên con số quy đổi mất ý nghĩa. Công cụ sẽ chặn và báo lỗi nếu nhập SpO₂ > 97%. Điểm hô hấp tính theo đường này luôn được ghi rõ là ước tính.

Vì sao trang này không hiển thị tỷ lệ tử vong

Nhiều bảng tra trên mạng gắn tỷ lệ tử vong cho từng khoảng điểm SOFA. Khi đối chiếu, các nguồn này mâu thuẫn nhau — cùng một khoảng điểm cho ra những con số chênh nhau rất xa — và tất cả đều rút từ quần thể hồi sức tích cực, không đại diện cho người bệnh đến khám tại phòng khám đa khoa. Vì vậy công cụ chỉ nêu điều có căn cứ rõ ràng: ngưỡng tăng ≥ 2 điểm của Sepsis-3 và mức tử vong nội viện trên 10% đi kèm ngưỡng đó.

Về bản SOFA-2 mới

Tháng 10/2025 một bản cập nhật tên SOFA-2 đã được công bố trên JAMA, xây trên dữ liệu 3,34 triệu người bệnh tại hơn 1.300 khoa hồi sức của chín quốc gia. Bản mới thay đổi nhiều nhất ở hô hấp (cho phép dùng SpO₂/FiO₂, tính cả HFNC và thở không xâm nhập), thận (lọc máu = 4 điểm) và tim mạch (bỏ dopamin khỏi bảng chính, mốc liều 0,2 và 0,4 µg/kg/phút).

Công cụ này vẫn dùng bảng SOFA gốc, vì tại thời điểm bàn giao SOFA-2 chưa được các tổ chức bảo trợ chính thức đưa vào áp dụng, và hướng dẫn Surviving Sepsis Campaign 2026 vẫn tham chiếu định nghĩa Sepsis-3 cũ. Khi SOFA-2 được chính thức áp dụng, đây là công cụ cần cập nhật đầu tiên.

Nguồn tham chiếu

• Teasdale G., Jennett B. (1974) và bản chuẩn hóa quy trình đánh giá GCS năm 2014 — thang Glasgow người lớn.
• Bảng Glasgow cải biên cho trẻ nhỏ và trẻ em — đối chiếu khớp giữa Merck Manual, StatPearls và tài liệu nhi khoa.
• Vincent J.L. và cộng sự (1996) — bảng điểm SOFA gốc.
• Singer M. và cộng sự (2016), JAMA — Sepsis-3: định nghĩa nhiễm trùng huyết và tiêu chí qSOFA.
• Rice T.W. và cộng sự (2007), CHEST — quy đổi SpO₂/FiO₂ sang PaO₂/FiO₂.
• Surviving Sepsis Campaign 2026 (SCCM/ESICM) — khuyến cáo không dùng qSOFA đơn độc để sàng lọc.
• Bản cập nhật SOFA-2 (JAMA, 10/2025) — chưa được áp dụng chính thức tại thời điểm bàn giao.