Đặt lịch
Triệu chứng âm thầm xuất hiện. Cô từng dùng Valium liều cao để duy trì hoạt động, nhiều lần hủy diễn phút chót, thường viện lý do thông thường như viêm xoang hay ho.
Bệnh nặng hơn rõ rệt, phải hoãn lịch trình Courage World Tour.
Nhận chẩn đoán chính thức: hội chứng người cứng.
Quyết định hủy toàn bộ chuỗi concert còn lại, sống ẩn dật khoảng 3 năm để tập trung điều trị.
Công bố phim tài liệu I Am: Céline Dion; biểu diễn tại lễ khai mạc Olympic Paris 2024 — dấu mốc trở lại sân khấu quan trọng.
Chuẩn bị chuỗi concert dài 5 tuần tại Paris vào tháng 9; vé bán nhanh tới mức ban tổ chức mở bán thêm chuỗi đêm diễn dài 3 tuần vào tháng 5/2027.
Điểm đáng chú ý nhất: Celine Dion không tuyên bố mình "đã khỏi bệnh" — cô nói về việc "quản lý" (managing) tình trạng này mỗi ngày, thông qua thuốc, vật lý trị liệu, cải thiện giọng nói, các liệu pháp miễn dịch, cùng lịch tập pilates 90 phút và học ballet đều đặn mỗi tuần. Đây là điểm rất thực tế: sống chung và kiểm soát tốt bệnh mạn tính, chứ không phải "chữa khỏi hoàn toàn".
Hội chứng người cứng (Stiff-Person Syndrome), còn gọi là hội chứng Moersch-Woltman (mô tả đầy đủ lần đầu năm 1956), là rối loạn vận động liên quan tự miễn ảnh hưởng tới hệ thần kinh trung ương (não và tủy sống).
SPS thực chất là một "phổ bệnh" (spectrum), chia thành nhiều thể khác nhau về mức độ và vùng ảnh hưởng:
Thể phổ biến nhất — co cứng thân mình và chân, thường không đối xứng 2 bên.
Chỉ giới hạn ở 1 vùng cơ thể (thường là 1 chân), có thể tiến triển thành thể toàn thân.
Ngoài co cứng, kèm chóng mặt, mất điều hòa vận động, nói khó, nuốt khó.
Khởi phát nhanh (vài ngày-tuần), kèm giật cơ (myoclonus) và rối loạn thần kinh tự chủ.
Thường gặp nhất, hay đi kèm đái tháo đường type 1, viêm tuyến giáp tự miễn, bạch biến, thiếu máu ác tính.
Hiếm gặp, liên quan ung thư vú, phổi, thận, tuyến giáp, đại tràng hoặc lymphoma Hodgkin.
Không xác định được nguyên nhân cụ thể dù đã tầm soát đầy đủ.
Không phải bệnh gene di truyền kinh điển, và hoàn toàn không lây từ người sang người.
Điểm đáng chú ý với người Việt: đái tháo đường type 1 là bệnh nền tự miễn hay đi kèm nhất với SPS. Người có đái tháo đường type 1 kèm co cứng cơ bất thường nên lưu ý khả năng này, dù SPS vẫn rất hiếm ngay cả trong nhóm này.
Ở phần lớn trường hợp tự miễn, cơ thể sinh kháng thể chống lại enzyme GAD65 — cần thiết để tổng hợp GABA, chất dẫn truyền thần kinh có vai trò ức chế, giúp kiểm soát hoạt động cơ. Kháng thể anti-GAD65 làm giảm GABA tại synap, khiến tín hiệu ức chế yếu đi, cơ hoạt động quá mức liên tục.
Co cứng ngắt quãng ở cơ lưng, bụng — dễ bị nhầm với đau lưng thông thường, lo âu, hoặc rối loạn chức năng, khiến nhiều người bị bỏ sót chẩn đoán trong nhiều năm.
Co cứng lan tới 2 chân, thay đổi dáng đi, thay đổi hình dạng cột sống (gù hoặc ưỡn thắt lưng).
Khởi phát bởi tiếng động bất ngờ, căng thẳng tâm lý, cử động đột ngột, hoặc bị chạm vào người — kéo dài vài giây tới vài giờ.
Giật mình, giật chân, té ngã — trường hợp nặng có thể gãy xương; có thể mất khả năng đi lại độc lập, cần xe lăn hoặc thiết bị hỗ trợ.
Nếu được chẩn đoán và điều trị phù hợp, nhiều người vẫn duy trì cuộc sống, công việc bình thường trong thời gian dài — như Celine Dion vẫn trở lại được sân khấu.
Nếu không điều trị, bệnh có thể dẫn tới tàn phế vĩnh viễn, và trong một số trường hợp nặng/hiếm, các biến chứng (như suy hô hấp do co cứng cơ hô hấp, hoặc chấn thương nặng do té ngã) có thể đe dọa tính mạng.
Chẩn đoán dựa trên biểu hiện lâm sàng đặc trưng, kết hợp đo điện cơ (EMG) và xét nghiệm kháng thể anti-GAD65 trong máu. Vì triệu chứng ban đầu dễ nhầm với vấn đề cơ xương khớp, lo âu, hoặc rối loạn thần kinh chức năng, hơn 60% ca ban đầu bị chẩn đoán nhầm — như chính trường hợp Celine Dion, người mất tới 17 năm mới có chẩn đoán đúng.
Thuốc nhóm benzodiazepin (như diazepam) và baclofen là lựa chọn hàng đầu giúp giảm co cứng và co thắt cơ.
Với thể tự miễn, có thể cần IVIG, corticosteroid, thay huyết tương (plasmapheresis), hoặc rituximab tùy đáp ứng.
Theo chia sẻ của cô: dùng thuốc mới, vật lý trị liệu, cải thiện giọng nói, các liệu pháp miễn dịch, cùng lịch tập pilates 90 phút và học ballet đều đặn mỗi tuần — minh họa rõ việc kết hợp thuốc và phục hồi chức năng bền bỉ, không phải "uống 1 loại thuốc là hết".
Đây là các ca bệnh đã công bố trên tạp chí y khoa quốc tế, ẩn danh theo đúng quy chuẩn xuất bản khoa học.
Nam bệnh nhân 49 tuổi, khởi phát mờ mắt, nói khó, đi lại loạng choạng tiến triển trong 4 tháng, xét nghiệm dương tính kháng thể anti-GAD. Cải thiện rõ rệt sau điều trị phối hợp corticosteroid tĩnh mạch và IVIG, hiệu quả duy trì khi tái khám 1 tháng sau.
Nam bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường type 1 từ năm 12 tuổi, sau đó xuất hiện co cứng cơ lan tới cơ hô hấp và cơ mặt, nặng hơn khi gặp lạnh, kèm kháng thể anti-GAD tăng rất cao — minh họa rõ mối liên quan giữa SPS và đái tháo đường type 1.
Tại thời điểm biên soạn, Olympia chưa tìm thấy case report hoặc tin tức công khai nào về một ca hội chứng người cứng cụ thể tại Việt Nam. Điều này phù hợp với bản chất cực hiếm toàn cầu của bệnh (1/1.000.000), không đồng nghĩa với việc chưa từng có người Việt Nam mắc bệnh này.
Để so sánh, hệ thống y tế Việt Nam vẫn công bố công khai các ca bệnh cực hiếm khác khi phát hiện được — ví dụ hội chứng "người hóa đá" (FOP, khoảng 1/2.000.000) được chẩn đoán thành công tại một bệnh viện nhi TP.HCM, hay một trường hợp hội chứng Madelung hiếm gặp từng được ghi nhận lần đầu tại Việt Nam.
Chính vì bệnh cực hiếm và rất dễ bị chẩn đoán muộn (như trường hợp Celine mất tới 17 năm), việc nhận biết triệu chứng sớm và khám đúng chuyên khoa Thần kinh ngay khi nghi ngờ là rất quan trọng — không nên chờ đợi triệu chứng "tự hết" trong nhiều năm.
- Co cứng cơ lưng/bụng tái phát nhiều lần, tăng lên khi căng thẳng hoặc có tiếng động bất ngờ.
- Thay đổi dáng đi không rõ nguyên nhân.
- Đã có sẵn bệnh tự miễn khác (đái tháo đường type 1, viêm tuyến giáp tự miễn, bạch biến).
- Triệu chứng kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm mà không giải thích được bằng nguyên nhân cơ xương khớp thông thường.
- Từng được chẩn đoán "đau lưng", "lo âu" nhưng điều trị không cải thiện như mong đợi.
Chưa — cô không tuyên bố đã khỏi hẳn, mà đang "quản lý" tình trạng này bằng điều trị và phục hồi chức năng liên tục. Cô đã trở lại biểu diễn (Olympic Paris 2024) và đang chuẩn bị chuỗi concert mới tại Paris.
Không trực tiếp đe dọa tính mạng ở đa số trường hợp được điều trị phù hợp. Tuy nhiên nếu không điều trị, bệnh có thể dẫn tới tàn phế vĩnh viễn, và trong một số trường hợp nặng/hiếm có thể liên quan tới biến chứng nghiêm trọng.
Không. Phần lớn liên quan cơ chế tự miễn hoặc vô căn, không phải bệnh di truyền theo cơ chế gene kinh điển, và hoàn toàn không lây từ người sang người.
Nhiều người vẫn duy trì được công việc và sinh hoạt tương đối bình thường nếu được chẩn đoán và điều trị sớm, đặc biệt với thể nhẹ hoặc khu trú. Mức độ ảnh hưởng khác nhau tùy thể bệnh và đáp ứng điều trị của từng người.
Kết hợp khám lâm sàng, đo điện cơ (EMG), và xét nghiệm kháng thể anti-GAD65 trong máu. Không phải mọi trường hợp đều dương tính với kháng thể này, nên chẩn đoán vẫn chủ yếu dựa vào biểu hiện lâm sàng.
Chưa có thuốc chữa khỏi hoàn toàn. Điều trị chủ yếu gồm thuốc giãn cơ/an thần (diazepam, baclofen) và liệu pháp điều hòa miễn dịch (IVIG, corticosteroid, thay huyết tương, rituximab) tùy nguyên nhân và mức độ.
Tại thời điểm biên soạn, chưa tìm thấy case report hoặc tin tức công khai về một ca cụ thể tại Việt Nam — phù hợp với bản chất cực hiếm toàn cầu của bệnh, không đồng nghĩa chưa từng có người Việt Nam mắc.
Đội ngũ Olympia hỗ trợ tư vấn và định hướng khám chuyên khoa phù hợp.
BS. CKII. Lê Hữu Đồng
Tư vấn chuyên môn nội dung — Phòng khám Đa khoa Olympia
- Phương Thảo (2025). Gần 20 năm Celine Dion chống chọi bệnh hiếm. VnExpress, theo phỏng vấn của Harper's Bazaar.
- ThS.BS Nguyễn Thị Minh Phương — Chuyên khoa Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City. Hội chứng người cứng (Stiff Person Syndrome – SPS). Vinmec.
- MSD Manuals — Phiên bản tiếng Việt. Hội chứng người cứng.
- Nhà thuốc Long Châu. Hội chứng người cứng: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị.
- StatPearls / NCBI Bookshelf. Stiff Person Syndrome — phân loại thể lâm sàng (Classic/Partial/PERM).
- National Organization for Rare Disorders (rarediseases.org). Stiff Person Syndrome.
- Nghiên cứu cohort Johns Hopkins (1997–2022, 227 ca). Expanding clinical profiles and prognostic markers in stiff person syndrome spectrum disorders. PMC.
- Case report 1: Anti-glutamate Dehydrogenase Antibody Positive Cerebellar Ataxia and Stiff Person Syndrome Responding to Dual Treatment with Steroids and IVIG. PMC.
- Case report 2: Stiff Person Syndrome: A Rare Neurological Disorder, Heterogeneous in Clinical Presentation and Not Easy to Treat. PMC.
- Tuổi Trẻ (2026). Lần đầu Việt Nam chẩn đoán thành công ca bệnh "người hóa đá".
Nội dung tổng hợp và diễn giải lại nhằm mục đích giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán trực tiếp của bác sĩ.
