Danh Mục 14 Bệnh Bắt Buộc Tiêm Chủng Mới Nhất theo Thông Tư 13/2026/TT-BYT

Bộ Y tế vừa chính thức ban hành Thông tư 13/2026/TT-BYT quy định về hoạt động tiêm chủng. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, cập nhật mới nhất danh mục các bệnh truyền nhiễm bắt buộc phải sử dụng vaccine, sinh phẩm y tế, đồng thời siết chặt quy trình quản lý đối tượng tiêm chủng trên Hệ thống thông tin quốc gia.

Dưới đây là thông tin chi tiết, toàn diện về Thông tư này giúp người dân và các cơ sở y tế dễ dàng nắm bắt.

Danh Mục 14 Bệnh Phải Tiêm Chủng Bắt Buộc (Chương Trình TCMR)

Theo Thông tư 13/2026/TT-BYT, danh mục các bệnh bắt buộc phải sử dụng vaccine và sinh phẩm y tế thông qua hoạt động của Chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) đã được mở rộng lên 14 bệnh, bao gồm:

1. Bệnh viêm gan virus B

2. Bệnh lao

3. Bệnh bạch hầu

4. Bệnh ho gà

5. Bệnh uốn ván

6. Bệnh bại liệt

7. Bệnh do Haemophilus influenzae týp b (Hib)

8. Bệnh sởi

9. Bệnh rubella

10. Bệnh viêm não Nhật Bản

11. Bệnh tiêu chảy do virus Rota

12. Bệnh do phế cầu

13. Bệnh do virus HPV (Human Papilloma Virus) ở người

14. Các bệnh khác theo quy định cụ thể của Bộ trưởng Bộ Y tế tùy từng thời điểm.

Lưu ý: Việc bổ sung các vaccine như Rota, phế cầu và HPV vào chương trình bắt buộc là bước tiến lớn giúp tăng tỷ lệ bao phủ miễn dịch cộng đồng, bảo vệ tối đa sức khỏe cho trẻ em và toàn dân.

Danh Mục 11 Bệnh Bắt Buộc Tiêm Chủng Trong Phòng Chống Dịch

Bên cạnh tiêm chủng định kỳ, Thông tư 13/2026/TT-BYT cũng quy định nghiêm ngặt danh mục 11 bệnh truyền nhiễm bắt buộc phải sử dụng vaccine và sinh phẩm khi có dịch bệnh xảy ra:

• Bệnh bạch hầu

• Bệnh bại liệt

• Bệnh ho gà

• Bệnh rubella

• Bệnh sởi

• Bệnh tả

• Bệnh viêm não Nhật Bản

• Bệnh dại

• Bệnh cúm

• Bệnh COVID-19

• Các bệnh truyền nhiễm khác theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và được Bộ trưởng Bộ Y tế quyết định.

Quy Định Mới Về Quản Lý Đối Tượng Tiêm Chủng

Để đảm bảo dữ liệu tiêm chủng chính xác, “đúng – đủ – sạch”, Thông tư 13/2026/TT-BYT đưa ra các hướng dẫn chi tiết về nội dung và tổ chức thực hiện quản lý đối tượng.

Nội dung thông tin quản lý

Cơ sở y tế phải thu thập và quản lý các thông tin gồm:

• Thông tin cá nhân của đối tượng tiêm chủng.

• Thông tin của cha, mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp (áp dụng đối với trường hợp người được tiêm chủng là trẻ em, người mất năng lực hành vi dân sự, hoặc người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự).

• Các thông tin chuyên môn khác theo hướng dẫn của Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế).

Tổ chức thực hiện đối với từng nhóm đối tượng

• Đối với đối tượng tiêm chủng bắt buộc: Trạm Y tế cấp xã có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức địa phương để điều tra, lập và cập nhật danh sách liên tục. Đồng thời, gửi thông báo kịp thời cho đối tượng hoặc gia đình để tham gia tiêm chủng đúng lịch.

• Đối với cả đối tượng tiêm chủng bắt buộc và tự nguyện: Các cơ sở tiêm chủng phải thực hiện: Cấp và điền số theo dõi tiêm chủng cá nhân; thống kê danh sách tại cơ sở; cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời thông tin lên Hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia, bảo đảm tuyệt đối không trùng lặp đối tượng.

• Đối với đối tượng thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng:

  • Nếu thuộc diện quản lý nội bộ: Thực hiện theo hướng dẫn riêng của cơ quan quản lý y tế thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.

  • Nếu đối tượng dân sự (không thuộc quản lý của hai Bộ) đến tiêm chủng tại các cơ sở y tế thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng: Cơ sở đó sẽ thực hiện quản lý theo quy trình của đối tượng tiêm chủng tự nguyện nêu trên.

Hiệu Lực Thi Hành

Thông tin quan trọng: Thông tư 13/2026/TT-BYT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/07/2026.

Các cơ sở y tế dự phòng, trạm y tế xã/phường/thị trấn và các trung tâm tiêm chủng dịch vụ cần chủ động rà soát hệ thống, chuẩn bị nguồn nhân lực cũng như cơ sở vật chất để đáp ứng đúng các quy định mới này ngay khi Thông tư chính thức có hiệu lực.

TRÍCH DẪN CÁC NỘI DUNG QUAN TRỌNG TỪ THÔNG TƯ 13/2026/TT-BYT

Để đảm bảo việc thực thi đúng pháp luật và đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, các cơ sở y tế và cá nhân tham gia hoạt động tiêm chủng cần đặc biệt lưu ý các điều khoản trọng yếu sau đây:

Quy Trình 3 Bước Bắt Buộc Khi Thực Hiện Tiêm Chủng

Theo Khoản 2 Điều 12, quy trình tiêm chủng tại cả cơ sở cố định và lưu động phải tuân thủ nghiêm ngặt 3 giai đoạn:

• Trước khi tiêm chủng: Thực hiện khám sàng lọc trước tiêm chủng theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ trưởng Bộ Y tế.

• Trong khi tiêm chủng: Thực hiện đúng chỉ định; dùng từng loại vắc xin, sinh phẩm theo hướng dẫn của nhà sản xuất; bảo đảm an toàn tiêm chủng.

• Sau khi tiêm chủng: * Theo dõi đối tượng tiêm chủng tại điểm tiêm chủng ít nhất 30 phút.

  • Hướng dẫn người nhà/đối tượng tiêm chủng tiếp tục theo dõi tại nhà ít nhất 24 giờ.

  • Thực hiện ghi chép thông tin tiêm chủng theo hướng dẫn chuyên môn.

Quy Trình Xử Lý Tai Biến Nặng Và Tạm Dừng Lô Vắc Xin

Mốc thời gian khẩn cấp (Điều 12 & Điều 13):

• Dừng ngay buổi tiêm chủng khi có tai biến nặng xảy ra để tiến hành cấp cứu.

• Trong vòng 24 giờ, cơ sở tiêm chủng/cơ sở khám chữa bệnh phải báo cáo khẩn cấp cho Cơ quan chuyên môn về y tế thuộc UBND cấp tỉnh và CDC sở tại.

• Trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận báo cáo, Cơ quan chuyên môn về y tế thuộc UBND cấp tỉnh phải thành lập Đoàn điều tra tai biến nặng.

Quy định về việc tạm dừng lô vắc xin (Khoản 5 Điều 12):

• Nếu Hội đồng cấp tỉnh đánh giá sơ bộ nguyên nhân tai biến do chất lượng vắc xin/sinh phẩm: Người đứng đầu cơ quan chuyên môn về y tế thuộc UBND cấp tỉnh ra văn bản quyết định tạm dừng sử dụng lô vắc xin đó trên địa bàn sau khi có ý kiến đồng ý bằng văn bản của Bộ Y tế.

• Chỉ cho phép sử dụng lại khi Hội đồng cấp tỉnh kết luận nguyên nhân không liên quan đến chất lượng vắc xin và được Bộ Y tế đồng ý bằng văn bản.

Thời Hạn Và Quy Quy Trình Báo Cáo Định Kỳ

Điều 15 quy định rất rõ dòng chảy dữ liệu và thời hạn chốt báo cáo hằng tháng, hằng năm đối với hoạt động sử dụng vắc xin, sinh phẩm:

Đối với tiêm chủng chiến dịch hoặc tiêm chủng chống dịch, các cơ sở phải thực hiện báo cáo hằng ngày trước 17 giờ chiều.

Nguyên Tắc Hoạt Động Của Hội Đồng Tư Vấn Chuyên Môn Đánh Giá Nguyên Nhân Tai Biến

Theo Điều 17, 18, 19 và 20, Hội đồng tư vấn chuyên môn được thành lập ở 3 cấp: Cấp Bộ, Cấp tỉnh và Bộ Quốc phòng (nhiệm kỳ 5 năm).

• Cơ cấu số lượng: Hội đồng cấp Bộ có ít nhất 12 thành viên; Hội đồng cấp tỉnh có ít nhất 10 thành viên.

• Nguyên tắc độc lập: Những người trực tiếp tham gia tiêm chủng cho trường hợp bị tai biến hoặc có xung đột lợi ích không được tham gia vào thành phần Hội đồng.

• Biểu quyết thông qua: Ý kiến kết luận của Hội đồng phải dựa trên đa số biểu quyết (đạt từ 2/3 ý kiến trở lên của các thành viên có mặt tại cuộc họp). Trường hợp tỷ lệ thuận – chống không đủ 2/3, Chủ tịch Hội đồng là người đưa ra quyết định cuối cùng.

• Tần suất họp: Họp định kỳ 1 năm/lần hoặc họp đột xuất.

Trách Nhiệm Đặc Biệt Của Cơ Sở Y Tế Có Phòng Sinh

Nhằm bảo vệ trẻ sơ sinh ngay từ những giờ đầu đời, Khoản 1 Điều 26 quy định bắt buộc:

“Đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có phòng sinh: tổ chức thực hiện việc tiêm chủng vắc xin viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh và vắc xin, sinh phẩm khác theo hướng dẫn chuyên môn của Cục Phòng bệnh.”

Điều Khoản Thi Hành & Các Văn Bản Bị Thay Thế

Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026. Kể từ ngày này, 04 văn bản pháp lý sau chính thức hết hiệu lực:

1. Thông tư số 24/2018/TT-BYT (Thành lập, tổ chức Hội đồng đánh giá tai biến nặng).

2. Thông tư số 34/2018/TT-BYT (Quy định chi tiết về hoạt động tiêm chủng).

3. Thông tư số 05/2020/TT-BYT (Sửa đổi Thông tư 24/2018/TT-BYT).

4. Thông tư số 52/2025/TT-BYT (Danh mục bệnh truyền nhiễm bắt buộc sử dụng vắc xin).