Căng cơ bắp tay: nguyên nhân, triệu chứng và cách khắc phục hiệu quả

Hôm qua bạn xách túi đồ nặng đi một quãng dài, hoặc tập tay nhiều hơn thường lệ vài lượt. Sáng nay, vừa gập khuỷu tay để cầm cốc nước thì bắp tay nhói lên một cái, cảm giác như có sợi dây đang bị kéo căng. Bạn xoa thử, chỉ thấy ê ê, và vẫn đi làm được.

Rất có thể bạn đang bị căng cơ bắp tay. Nhưng cũng có những lúc cơn đau ở bắp tay đến từ gân, từ vùng vai, hoặc cơ đã tổn thương nhiều hơn mình nghĩ. Làm sao để phân biệt, và hai ba ngày đầu nên làm gì cho đúng?

Căng cơ bắp tay là gì?

Bắp tay (cơ nhị đầu cánh tay) nằm ở mặt trước cánh tay trên, tham gia vào những động tác quen thuộc như gập khuỷu tay, xách đồ hay bế con. Theo NHS, căng cơ (strain) là tình trạng cơ bị kéo giãn quá mức hoặc rách, còn gọi là “giãn cơ” trong cách nói thường ngày. Người bệnh hay mô tả cảm giác như chuột rút hoặc nhức mỏi cánh tay (Medlatec).

Minh họa vùng vai – cánh tay trên, điểm đau được tô sáng (hình mang tính minh họa).

Nguyên nhân gây căng cơ bắp tay

Căng cơ bắp tay thường không chỉ có một nguyên nhân. Đó có thể là sự cộng dồn giữa tải vượt quá sức cơ chịu được và những thói quen khiến cơ không kịp hồi phục.

Đau sau khi tập luyện hoặc nâng vật nặng là tình huống rất thường gặp (hình minh họa).

Ba tình huống đời thường hay gặp

• Dân văn phòng: nhiều giờ gõ phím, dùng chuột, vai và tay gồng trong lúc căng thẳng.
• Người tập gym: tăng tạ nhanh, tập tay liên tục mà cơ chưa kịp hồi phục.
• Người bế con, nội trợ: bế con nhiều lần trong ngày, xách làn chợ, nhấc nồi nặng là những động tác lặp lại nhưng ít được coi là “tập luyện”.

Triệu chứng căng cơ bắp tay

Triệu chứng thay đổi theo mức độ tổn thương. Các dấu hiệu thường được nêu gồm:

Nguồn: Medlatec; Pharmacity.

Vùng vai và cánh tay trên liên quan chặt chẽ với nhau (hình minh họa, chú thích tiếng Anh trong hình).

Vì vùng vai và bắp tay liên quan chặt chẽ, cơn đau ở bắp tay cần được bác sĩ khám để xác định tổn thương nằm ở cơ, gân hay khớp vai, nhất là khi đau kéo dài.

Cách khắc phục căng cơ bắp tay tại nhà

Các bước dưới đây áp dụng cho trường hợp đau nhẹ, vẫn cử động được và không có dấu hiệu cảnh báo ở phần sau. NHS khuyên 2–3 ngày đầu sau căng cơ nên theo nguyên tắc bảo vệ, nghỉ, chườm lạnh, băng ép và kê cao (PRICE).

1. Giảm tải cho cánh tay. Tránh xách nặng và các động tác gây đau nhói. Bài báo PEACE & LOVE (Br J Sports Med 2020) nói đến khoảng 1–3 ngày giảm tải hoặc hạn chế vận động để hạn chế chảy máu trong mô.
2. Chườm lạnh nếu thấy dễ chịu. Bọc đá trong khăn, mỗi lần 15–20 phút (Medlatec, Pharmacity); NHS nêu tối đa 20 phút và cách 2–3 giờ một lần. Không đặt đá trực tiếp lên da để tránh bỏng lạnh.
3. Băng ép nhẹ và kê cao tay. Băng thun vừa phải, không để tay tê hoặc tím; kê tay cao hơn mức tim khi nghỉ (NHS, Pharmacity).
4. Thận trọng với nhiệt, rượu và xoa bóp mạnh. NHS khuyên tránh túi chườm nóng, tắm nước nóng, rượu và xoa bóp trong vài ngày đầu.
5. Giảm đau khi cần. NHS nêu paracetamol để giảm đau và gel, xịt hoặc mousse ibuprofen bôi tại chỗ để giảm sưng. Medlatec lưu ý thuốc giảm đau không kê đơn có thể ảnh hưởng dạ dày và gan nếu lạm dụng. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng; bạn có thể xem thêm cách dùng và thông tin thuốc Paracetamol trên Olympia.
6. Vận động nhẹ trở lại. Khi bớt đau, cử động nhẹ nhàng rồi tăng dần. Nếu cơn nhói quay lại, hãy giảm tải và đi khám nếu kéo dài.

Khi cơn đau nhói, hãy giảm tải thay vì cố gắng gồng tay (hình minh họa).

Bốn bước tại nhà trong 2–3 ngày đầu (bấm để phóng to).

Chườm lạnh và thuốc chống viêm: các nguồn nói gì?

Các nguồn y khoa không hoàn toàn thống nhất về chườm lạnh và thuốc chống viêm trong giai đoạn đầu, nên bài viết đặt cạnh nhau để bạn dễ so sánh.

Nguồn: NHS (Sprains and strains); AAOS OrthoInfo; Dubois B, Esculier JF. Br J Sports Med 2020;54:72–73.

Khi nào cần đi khám hoặc cấp cứu?

Ba mức xử trí khi đau bắp tay (bấm để phóng to).

Điều trị và vật lý trị liệu căng cơ bắp tay tại Olympia

Khi cơn đau không đỡ, tái đi tái lại, hoặc bạn chưa chắc tổn thương nằm ở cơ, gân hay vùng vai, bước hợp lý là để bác sĩ khám trước. Tại Khoa Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng của Olympia (tầng 06, 60 Yersin, Nha Trang), bác sĩ khám trước rồi mới chỉ định kỹ thuật phù hợp. Các kỹ thuật hiện có trên bảng giá gồm điện xung, siêu âm trị liệu, hồng ngoại, xoa bóp, xung kích và tập vận động; việc chọn kỹ thuật nào tùy kết quả khám của từng người.

Lịch bác sĩ thay đổi theo từng tuần, bạn có thể xem lịch khám bệnh theo tuần và bảng giá dịch vụ cập nhật trước khi đến.

Phòng ngừa căng cơ bắp tay, nhất là khi làm việc

• Khởi động 5–10 phút trước khi tập (Pharmacity) và tăng tạ, tăng cường độ từ từ.
• Giữ tư thế làm việc hợp lý; chia nhỏ vật nặng và mang sát người.
• Với công việc lặp lại, nghỉ ngắn định kỳ và đổi tay khi có thể.
• Thấy khó chịu ở bắp tay thì nghỉ đến khi hết triệu chứng thay vì cố gắng làm tiếp (Medlatec).
• Giảm căng thẳng kéo dài vì stress làm cơ gồng liên tục.

Câu hỏi thường gặp về căng cơ bắp tay

×